Wat is de AEX-index en hoe is hij samengesteld?

De AEX is de bekendste beursindex van Nederland en duikt dagelijks op in het nieuws — "de AEX steeg vandaag met 0,8%" — maar wat de index precies meet en waarom bepaalde aandelen er zoveel zwaarder in wegen dan andere, blijft voor veel beginnende beleggers onduidelijk. Dit artikel legt uit wat de AEX-index is, hoe de weging tot stand komt, welke 30 bedrijven er sinds september 2025 in zitten, en wat die samenstelling betekent voor wie via een indexfonds in Nederlandse aandelen belegt.

Wat is de AEX-index precies?

De AEX-index meet de gemiddelde koersontwikkeling van de dertig grootste en meest verhandelde beursfondsen die genoteerd staan aan Euronext Amsterdam. Ze is daarmee de Nederlandse tegenhanger van bijvoorbeeld de Duitse DAX of de Franse CAC 40: één getal dat in seconden laat zien of de belangrijkste Nederlandse beursfondsen die dag gemiddeld zijn gestegen of gedaald. Wie zegt dat "de beurs" omhoog of omlaag ging, bedoelt in de praktijk vrijwel altijd de stand van de AEX.

Belangrijk om te beseffen: de AEX is geen fonds waarin u rechtstreeks belegt, maar een rekenkundige index. Wilt u toch de ontwikkeling van de AEX volgen, dan doet u dat via een indexfonds of ETF (Exchange Traded Fund, een beursgenoteerd beleggingsfonds dat een index passief volgt) die de AEX-samenstelling nabootst.

Waar komt de naam AEX vandaan en sinds wanneer bestaat de index?

De index werd op 4 maart 1983 gelanceerd onder de naam EOE-index, vernoemd naar de European Options Exchange in Amsterdam — de beurs voor optiehandel waarvoor de index destijds vooral als rekenbasis diende. In 1994 werd de naam gewijzigd in AEX-index, een afkorting van Amsterdam Exchange Index. Bij de start in 1983 bestond de index uit slechts dertien fondsen; in 1990 werd dat aantal uitgebreid naar 25, wat 35 jaar lang de standaard bleef.

Op 19 september 2025 vond de grootste wijziging in decennia plaats: de AEX groeide van 25 naar 30 fondsen. Vijf nieuwe namen deden hun intrede — Just Eat Takeaway, JDE Peet's, WDP, InPost en CVC Capital Partners — terwijl vijf bestaande AEX-fondsen doorschoven naar de AMX (de index met de daaropvolgende 25 middelgrote fondsen), en de AScX (kleinere fondsen) op zijn beurt kromp naar 20 namen. Euronext motiveerde de stap met de wens om de AEX minder geconcentreerd en aantrekkelijker te maken voor internationale indexbeleggers.

Hoe wordt de weging van een aandeel in de AEX bepaald?

De weging van elk AEX-fonds hangt af van zijn vrij verhandelbare marktkapitalisatie (free float): het deel van de beurswaarde dat daadwerkelijk vrij verhandelbaar is op de beurs, dus exclusief bijvoorbeeld aandelen in handen van een familie-eigenaar of de overheid die niet worden verhandeld. Euronext herberekent deze wegingen elk kwartaal. Om te voorkomen dat één reus de hele index domineert, geldt een maximum: geen enkel fonds mag zwaarder wegen dan 15% van de AEX. Komt een aandeel door koersstijging boven die grens uit, dan wordt het bij de eerstvolgende herweging teruggebracht.

Die cap is geen theoretische exercitie. Volgens de meest recente Euronext-data (peildatum 31 maart 2026) voert Shell de weging aan, op de voet gevolgd door ASML met 14,69% — beide dus dicht tegen het toegestane maximum. Daarachter volgen Unilever (12,41%), ING Groep (7,54%), RELX (6,11%), Prosus (5,42%), Adyen (3,13%) en Heineken (2,23%). Samen vertegenwoordigen deze acht namen dus al ruim de helft van de hele index — de overige 22 fondsen delen de rest.

Welke 30 bedrijven zitten er in de AEX?

Onderstaande tabel toont een representatief overzicht van de AEX-samenstelling medio 2026, samengesteld uit officiële Euronext-indexdocumentatie en beursbronnen. Let op: de exacte volgorde en weging verschuift elk kwartaal, dus gebruik dit overzicht als oriëntatie en niet als actuele koerslijst.

ASML is 's werelds enige producent van EUV-lithografiemachines, essentieel voor de productie van de meest geavanceerde computerchips. Vrijwel elke grote chipmaker is voor de nieuwste chipgeneraties afhankelijk van ASML's apparatuur. Het aandeel is de laatste jaren uitgegroeid tot het zwaartepunt van de Nederlandse techsector op de beurs.

Shell is een van de grootste geïntegreerde energieconcerns ter wereld, actief in de winning, raffinage en verkoop van olie en gas, met een groeiende tak in hernieuwbare energie en stroomhandel. Het bedrijf verhuisde zijn hoofdkantoor en primaire beursnotering in 2022 naar Londen, maar behield een secundaire notering op Euronext Amsterdam en telt daardoor nog altijd zwaar mee in de AEX.

Unilever is een van 's werelds grootste producenten van consumentengoederen, met merken als Dove, Knorr en Ben & Jerry's. Het bedrijf verkoopt overwegend producten waar de vraag weinig meebeweegt met de conjunctuur, wat het een defensief karakter geeft binnen de index. Net als Shell verhuisde ook Unilever zijn hoofdnotering in het verleden gedeeltelijk, maar de aandelen blijven volwaardig onderdeel van de AEX.

ING Groep is de grootste Nederlandse bank en een van de grotere financiële instellingen van Europa, met een sterke positie in zowel particuliere als zakelijke bankdiensten. Het bedrijf profiteert doorgaans van een hoger renteniveau via een grotere rentemarge op leningen en deposito's.

Adyen is een Nederlands betaalbedrijf dat winkels en platforms als Uber, Spotify en H&M één technisch systeem biedt om wereldwijd betalingen te verwerken. Het bedrijf onderscheidt zich door zijn eigen technische infrastructuur, in plaats van te leunen op externe betaalverwerkers. Adyen behoort tot de meest volatiele AEX-fondsen, met koersuitslagen die sterk reageren op kwartaalcijfers over transactievolumes.

AEX, AMX en AScX: wat is het verschil?

Naast de AEX kent Euronext Amsterdam twee kleinere indices die als een soort ladder onder de AEX hangen. De AMX (Amsterdam Midkap Index) volgt de 25 middelgrote fondsen die net buiten de AEX vallen, en de AScX (Amsterdam Small Cap Index) volgt daaronder 20 kleinere fondsen. Groeit een AMX-fonds voldoende in marktkapitalisatie, dan kan het bij de kwartaalherweging promoveren naar de AEX — en andersom kan een AEX-fonds dat achterblijft, degraderen naar de AMX. Voor beleggers die spreiding zoeken binnen de Nederlandse markt, dekken de drie indices samen vrijwel de volledige Euronext Amsterdam-notering.

Hoe belegt u in de AEX-index?

De meest gebruikte manier om de AEX te volgen is via een UCITS-ETF — een in de Europese Unie gereguleerd indexfonds dat automatisch alle 30 AEX-aandelen aanhoudt in de juiste weging. Enkele aanbieders, waaronder iShares en VanEck, hebben een AEX-tracker in hun assortiment. Het voordeel is dat u met één aankoop direct blootstelling krijgt aan alle 30 fondsen, inclusief de kleinere namen waar u individueel misschien niet snel in zou beleggen. Wie liever zelf aandelen selecteert, kan er ook voor kiezen om alleen de grootste namen zoals ASML, Shell of Unilever los te kopen — met als afweging dat u dan minder spreiding heeft, maar wel gerichter kunt inspelen op specifieke bedrijven of sectoren.

Wat betekent de samenstelling van de AEX voor uw risico als belegger?

De uitbreiding naar 30 fondsen in 2025 heeft de index breder gemaakt, maar de concentratie aan de top blijft aanzienlijk: met Shell, ASML en Unilever samen al goed voor rond een derde van de index, bewegen macro-ontwikkelingen in de olieprijs, de chipcyclus en consumentenbestedingen de AEX veel directer dan nieuws over pakweg Aegon of Signify. Voor ASML specifiek betekent dit dat de AEX de komende jaren gevoelig blijft voor het tempo van AI-gedreven chipinvesteringen wereldwijd: aanhoudend sterke vraag naar geavanceerde lithografie stuwt niet alleen ASML, maar tilt via zijn zware weging ook de hele index mee omhoog, terwijl een terugval in chipbestellingen — bijvoorbeeld door voorraadcorrecties bij klanten of exportbeperkingen richting China — onevenredig hard op de indexstand drukt. Ook de aangekondigde uitbreiding met vijf nieuwe namen in 2025 laat zien dat Euronext actief stuurt op meer diversificatie; een volgende stap zou kunnen zijn om de wegingscap strenger te handhaven of de free-floatregels verder aan te scherpen, wat de index op termijn minder afhankelijk zou maken van een handvol zwaargewichten.

Wilt u breder kijken dan alleen Nederland? Zie ons overzicht van de GRANOLAS, elf grote Europese kwaliteitsaandelen buiten de landsgrenzen, of onze uitleg over STOXX 600-ETF's versus losse Europese aandelen.

Onderdeel van onze Europese markt →

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.