AI-aandelen: de belangrijkste bedrijven geanalyseerd
Kunstmatige intelligentie is het thema dat de beurs de afgelopen jaren het sterkst heeft bewogen. Op deze pagina volgen we het geld: waar landt elke $100 die aan AI wordt uitgegeven, welke beursgenoteerde bedrijven vangen dat op, en welke analyses schreven we over ze.
In het kort
Van elke $100 aan AI-investeringen gaat grofweg $50 naar chips, $20 naar stroom, $15 naar netwerk en tweemaal $7,50 naar koeling en bouw.
Cloud- en softwarebedrijven staan niet in die verdeling: zij geven het geld uit, ze ontvangen het niet.
Het thema van 2026 is de kloof tussen uitgaven en winst: hyperscalers investeren honderden miljarden, maar beleggers rekenen inmiddels op zichtbaar rendement.
Stroom en geheugen zijn de fysieke knelpunten — niet langer rekenkracht alleen.
De kleinere winstgevende bedrijven zitten vooral in stroom, koeling en bouw; in chips en optica bestaan ze nauwelijks.
Wat zijn AI-aandelen?
Met "AI-aandelen" bedoelen we beursgenoteerde bedrijven die een belangrijk deel van hun omzet of groei aan kunstmatige intelligentie ontlenen. Ze vallen uiteen in lagen die elk een eigen rol, marge en risicoprofiel hebben. Wie die lagen uit elkaar houdt, begrijpt beter waarom twee "AI-aandelen" op dezelfde dag tegengesteld kunnen bewegen.
Wie geeft het geld uit?
Twee soorten bedrijven staan aan de betalende kant van AI. De cloudbedrijven bouwen de datacenters en dragen de investeringslast; de softwarebedrijven verkopen de toepassingen die dat moet terugverdienen. Zij bepalen samen hoe groot het bedrag is dat de rest van de keten binnenkrijgt — en zij komen in de verdeling hieronder dus niet voor.
Cloud en modellen (hyperscalers)
De grote cloudbedrijven kopen het leeuwendeel van de chips, verhuren de capaciteit door en trainen hun eigen modellen. Zij dragen de investeringslast: de uitgaven staan meteen op de balans, de opbrengsten komen over jaren binnen.
Deze laag verkoopt AI aan de eindklant: analysesoftware, bedrijfsapplicaties, advertentiesystemen. Kapitaalarm vergeleken met de infrastructuur eronder, maar de vraag is telkens of hogere AI-omzet ook hogere winst per klant oplevert.
Een datacenter bouwen kost geld, en dat geld belandt bij leveranciers. Grofweg verdeeld gaat van elke $100 aan AI-investeringen ongeveer $50 naar chips, $20 naar stroomvoorziening, $15 naar netwerkapparatuur en tweemaal $7,50 naar koeling en naar het gebouw zelf. Klik een blok voor de bedrijven die eraan verdienen.
$0samen $100 aan investeringen$100
↳ $8 van de $50De chipmakers geven een deel van dat bedrag zelf weer uit aan chipmachines — depositie, lithografie, etsen, inspectie en packaging. Vijf schakels, en de plek waar de Nederlandse namen zitten.
Wie verdient er aan welke schakel?
Per schakel drie beursgenoteerde bedrijven van verschillende grootte, die alle drie winst maakten over de laatste twaalf maanden en genoteerd staan in Europa of de Verenigde Staten. Dit is een illustratie van de keten, geen selectie en geen advies — en verre van een complete lijst. Klik op een bedrijf om het naast andere te zetten; u kunt tot zes bedrijven tegelijk vergelijken.
Die winsteis houdt een aantal bekende namen buiten deze pagina: Intel, Lumentum, Applied Optoelectronics, Atkore, Gibraltar Industries, Cohu, Ultra Clean Holdings, Alpha & Omega Semiconductor, Silicom en Clearfield schreven over de laatste twaalf maanden rode cijfers. Ze ontbreken hieronder dus bewust, niet per ongeluk.
Let op: kleinere bedrijven zijn doorgaans beweeglijker en minder verhandelbaar dan grote. De grootteklassen hieronder zijn een momentopname; een bedrijf dat vlak bij een grens zit, kan er later aan de andere kant van vallen.
In de vergelijking:
Beurswaarde en nettowinst over de laatste twaalf maanden: stand 2 september 2026. Bedragen in euro's en Zweedse kronen zijn voor de indeling in grootteklassen omgerekend tegen circa EUR/USD 1,17 en SEK/USD 0,105. De verdeling van de $100 volgt een schatting van BNP Paribas Equity Research; dat zijn schattingen op hoofdlijnen die met de kosten- en vraagontwikkeling meebewegen. Koers en grafiek in de vergelijking komen van TradingView en worden rechtstreeks aan u geleverd onder hun eigen beurslicentie.
Wat speelt er in 2026 rond AI-aandelen?
Het dominante thema is de kloof tussen investeringen en resultaat. De hyperscalers verhoogden hun kapitaaluitgaven opnieuw, maar de markt beoordeelt die uitgaven niet meer als vanzelfsprekend groeisignaal: wie de hogere kosten kan koppelen aan zichtbare omzet wordt beloond, wie dat niet kan wordt afgestraft — soms op dezelfde handelsdag.
Daarnaast spelen vier ontwikkelingen die de verhoudingen tussen de lagen verschuiven:
Van trainen naar gebruiken. De uitgaven verschuiven geleidelijk van het trainen van modellen naar het draaien ervan (inference). Dat verandert welk type chip en welke datacenteropstelling nodig is.
Hyperscalers ontwerpen eigen chips. Cloudbedrijven die hun eigen versnellers laten maken, verminderen hun afhankelijkheid van externe chipleveranciers — en worden zo tegelijk klant én concurrent van die laag.
Geheugen is het nieuwe knelpunt. De vraag naar snel HBM-geheugen loopt voor op de capaciteit, terwijl in andere geheugensegmenten juist zorgen over overaanbod opduiken. Twee tegengestelde bewegingen in één sector.
Stroom bepaalt het tempo. Nieuwe datacenters lopen aan tegen wachttijden op netaansluitingen. Daarmee is energie een harde rem op hoe snel de rest van de keten kan groeien.
Wat bepaalt de koersen van AI-aandelen de komende jaren?
Vooral het antwoord op één vraag: leveren de gedane investeringen genoeg op. De waarderingen in de onderste lagen gaan uit van jarenlange, aanhoudende vraag. Blijft die vraag op peil, dan groeien de bedrijven hun waardering in; valt het investeringstempo van een paar grote afnemers terug, dan raakt dat de hele keten tegelijk.
Drie factoren die daarbij het zwaarst wegen. Klantconcentratie: een groot deel van de omzet in de chiplaag komt van een handvol kopers, wat de keten kwetsbaar maakt voor het budgetbesluit van één bedrijf. De boekhouding van de investeringen: hoe langer datacenterapparatuur wordt afgeschreven en hoe meer er met schuld wordt gefinancierd, hoe gevoeliger de winstcijfers voor tegenvallers en rentestanden — een verband dat we in ons dossier rente & macro volgen. Geopolitiek: exportregels voor geavanceerde chips kunnen van de ene op de andere dag een afzetmarkt openen of sluiten.
Let op: rond een populair thema als AI lopen waarderingen vaak hoog op. Hoge verwachtingen betekenen ook dat tegenvallers hard kunnen aankomen. Onze analyses zijn bedoeld om de cijfers en context helder te maken — niet om een koop- of verkoopadvies te geven.
De informatie op deze pagina is uitsluitend bedoeld ter informatie. Genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.
