Box 3-plan voor beleggers weer uitgesteld: wat Prinsjesdag 2026 betekent voor uw aandelenportefeuille

Nederland viert dinsdag 15 september Prinsjesdag: koning Willem-Alexander leest de troonrede voor en minister Heinen presenteert de Miljoenennota. Volgens gelekte begrotingsstukken wordt daarbij duidelijk dat de langverwachte nieuwe box 3-wet — die vanaf 2028 ook ongerealiseerde koerswinst op aandelen zou belasten — opnieuw wordt uitgesteld. Voor Nederlandse particuliere beleggers met posities in bijvoorbeeld ASML, Shell of ING is dat meer dan een politiek detail: het bepaalt hoe hun beleggingsrendement de komende jaren wordt belast.

Wat verandert er voor beleggers als het nieuwe box 3-stelsel wordt uitgesteld?

Voor wie nu aandelen aanhoudt in een gewone (niet-fiscaal-vriendelijke) beleggingsrekening verandert er op de korte termijn niets: het huidige forfaitaire stelsel blijft gelden. De Belastingdienst rekent daarbij met een fictief rendement van 6,00% op beleggingen (tegenover 1,28% op spaargeld en 2,70% op schulden), waarover 36% belasting wordt geheven boven een heffingvrij vermogen van €59.357 per persoon. Wie kan aantonen dat het werkelijke rendement lager lag, betaalt via de tegenbewijsregeling minder. Dat klinkt nadelig voor wie een matig beleggingsjaar had, maar werkt averechts zodra de beurs het juist goed doet: in een jaar waarin de AEX of de STOXX 600 met dubbele cijfers stijgt, betaalt een belegger onder het huidige forfait nog altijd belasting over slechts 6% verondersteld rendement — aanzienlijk minder dan onder een stelsel dat het werkelijke, gerealiseerde én ongerealiseerde rendement zou belasten.

Dat is precies waarom de geplande vermogensaanwasbelasting voor beleggers zo gevoelig ligt. Vanaf 2028 zou box 3 zijn overgestapt op werkelijk rendement: reguliere inkomsten zoals dividend én waardeontwikkeling van aandelen, inclusief nog niet verzilverde koerswinst. Beleggersorganisaties verzetten zich vooral tegen het belasten van papieren winst, omdat verliezen in een later jaar niet zomaar tegen eerdere winsten kunnen worden weggestreept. Nu die wet opnieuw dreigt te worden uitgesteld, verdwijnt die dreiging voorlopig — maar daarmee ook de duidelijkheid waar beleggers al sinds het rechtsherstel van 2023 op wachten.

Waarom botsen coalitiepartijen over de vermogensbelasting?

Het uitstel is niet gratis: het laat een gat van €2,4 tot €2,5 miljard per jaar in de begroting vallen zolang er geen vervangend stelsel ligt. Binnen de coalitie loopt de discussie uiteen — D66 wil per saldo een hogere lastendruk op vermogen, terwijl de VVD zich daar nadrukkelijk tegen verzet. Dat gat past bovendien in een breder beeld: het kabinet-CPB-cijfers voor 2026 laten een economische groei van 1,4% zien, een inflatie van 2,3% en een koopkrachtstijging van slechts 0,6%, terwijl het begrotingstekort dit jaar oploopt tot bijna 3% van het bbp — mede door een eenmalige uitgave aan defensiepensioenen — en pas in 2027 terugzakt naar 2,1%. Een gat van €2,4 miljard moet ergens anders in die toch al krappe begroting worden gevonden, wat de kans vergroot dat er tussentijds aan de knoppen van het huidige forfait wordt gedraaid in plaats van dat beleggers helemaal met rust worden gelaten.

Box 3 is het onderdeel van de Nederlandse inkomstenbelasting waarin spaargeld, beleggingen en tweede woningen worden belast. Sinds het rechtsherstel van 2023 geldt een forfaitair stelsel met een tegenbewijsregeling; het kabinet werkt al jaren aan een opvolger die het werkelijke rendement belast.

Voor Nederlandse particuliere beleggers is dit onderwerp direct relevant: wie via een reguliere broker aandelen aanhoudt buiten een fiscaal vriendelijke constructie, valt automatisch onder box 3 en merkt uitstel of invoering van een nieuw stelsel rechtstreeks in de jaarlijkse aanslag.

Visie en vooruitzichten: zolang de vermogensaanwasbelasting op de plank blijft liggen, is het huidige forfaitaire stelsel voor de gemiddelde belegger eerder een voordeel dan een last — zeker in jaren waarin de Europese en Amerikaanse beurzen goed presteren, zoals dit jaar met de AI-gedreven rally in chipaandelen. Het risico zit in de onvoorspelbaarheid: een kabinet dat een gat van €2,4 miljard moet dichten, kan net zo goed kiezen voor een verhoging van het forfaitaire percentage of tarief als voor uitstel zonder compensatie. Beleggers doen er daarom verstandig aan niet te rekenen op een permanent gunstig regime, maar de daadwerkelijke Miljoenennota van 15 september af te wachten voordat ze fiscale beslissingen nemen — de politieke wil om het dossier definitief te sluiten blijkt elk jaar weer kleiner dan de wil om het nog één jaar vooruit te schuiven.

Onderdeel van ons dossier Rente & macro →

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.