ECB's tokenisatie-platform Pontes zet Deutsche Bank en Santander aan het werk — wat het betekent voor de digitale euro

De Europese Centrale Bank zette op 21 september een nieuwe stap in de digitalisering van het eurosysteem: met het platform Pontes kunnen banken tokenized wholesale-transacties voortaan afwikkelen in centralebankgeld, zonder om te wisselen naar stablecoins of tokenized banktegoeden. Deutsche Bank, Santander en Clearstream — onderdeel van Deutsche Börse — zijn de eerste instellingen die zijn aangesloten. ECB-president Christine Lagarde licht de bredere agenda vandaag toe tijdens een hoorzitting van de economische commissie van het Europees Parlement, ruim twee weken na de ECB-renteverhoging naar 2,50%.

Wat is Pontes en waarom lanceert de ECB het nu?

Pontes verbindt platformen die op basis van distributed ledger technology (DLT) draaien met TARGET Services, het bestaande betalings- en afwikkelingsnetwerk van het eurosysteem. Daardoor kunnen financiële instellingen tokenized activa — denk aan obligaties of repo-transacties die digitaal op een blockchain-achtige infrastructuur zijn vastgelegd — direct afwikkelen in centralebankgeld, in plaats van in stablecoins of tokenized tegoeden bij commerciële banken. Voor de ECB is dat een manier om de euro relevant te houden nu steeds meer wholesale-markten experimenteren met tokenisatie: zonder een eigen, betrouwbaar afwikkelkanaal zou dat volume kunnen weglekken naar dollargedreven stablecoin-infrastructuur. Pontes richt zich bewust op instellingen en marktinfrastructuur, niet op consumenten — dat onderscheidt het van de digitale euro, die wél voor het grote publiek is bedoeld en pas jaren later klaar is.

De ECB is de centrale bank van de eurozone en verantwoordelijk voor het monetair beleid en de stabiliteit van het eurosysteem. TARGET Services is het bestaande netwerk waarmee Europese banken onderling grote betalingen en effectentransacties afwikkelen.

Wat betekent dit voor Deutsche Bank, Santander en Deutsche Börse?

Voor de drie eerste deelnemers is de opbrengst niet zozeer een directe boost in de kwartaalcijfers, maar een voorsprong in infrastructuur die op termijn waarde kan opleveren. Deutsche Bank en Santander behoren tot de grootste spelers in Europese wholesale-bankdiensten en kunnen als vroege deelnemer meebepalen hoe de standaarden voor tokenized afwikkeling zich ontwikkelen — een rol die later lastiger in te halen is. Voor Deutsche Börse, via dochter Clearstream een van de grootste Europese effectenbewaarders, ligt de logica dichter bij de eigen kernactiviteit: afwikkeling is precies het domein waarin Clearstream zijn geld verdient, en een directe koppeling met centralebankgeld maakt het bedrijf relevanter voor klanten die zelf tokenized effecten willen uitgeven of verhandelen.

Deutsche Bank is de grootste Duitse bank, met een omvangrijke zakenbank- en effectenafwikkelingstak. Santander is een Spaanse grootbank met een sterke aanwezigheid in Europa en Latijns-Amerika. Deutsche Börse exploiteert onder meer de Frankfurtse effectenbeurs en, via Clearstream, een van de grootste Europese bewaarbedrijven voor effecten.

Ook andere grote Europese afwikkelingspartijen bewegen in dezelfde richting: het Belgische Euroclear, de directe concurrent van Clearstream, werkt al langer aan eigen tokenisatie-initiatieven, en grootbanken als BNP Paribas experimenteren met vergelijkbare toepassingen voor eigen klanten. Dat onderstreept dat Pontes geen geïsoleerd Duits-Spaans project is, maar onderdeel van een bredere beweging waarin de hele Europese effecteninfrastructuur zich voorbereidt op afwikkeling die niet meer per definitie via traditionele, papieren tussenstappen loopt.

Hoe verhoudt Pontes zich tot de digitale euro?

Pontes en de digitale euro zijn twee gescheiden ECB-projecten die wel uit dezelfde ambitie voortkomen: de rol van de euro als afwikkelvaluta beschermen nu geld en effecten steeds vaker digitaal en programmeerbaar worden. Waar Pontes zich richt op wholesale-transacties tussen instellingen, is de digitale euro bedoeld voor consumenten en bedrijven in het dagelijkse betalingsverkeer. Die laatste volgt een langzamer traject: de ECB verwacht dat de benodigde EU-verordening dit jaar wordt vastgesteld, waarna een pilot van twaalf maanden vanaf medio 2027 volgt en een mogelijke eerste uitgifte in 2029 — allemaal onder het voorbehoud dat de Europese wetgevers meewerken.

Analistenverwachtingen: een concrete omzet- of winstbijdrage van Pontes valt voor Deutsche Bank, Santander of Deutsche Börse nog niet te kwantificeren — daarvoor is het platform te nieuw en te veel gericht op infrastructuur in plaats van directe dienstverlening aan eindklanten. Analisten die de afwikkelingssector volgen wijzen er vooral op dat vroege deelname zelden een aandeel op korte termijn beweegt, maar wel bepaalt wie over enkele jaren de klantrelaties en marktstandaarden in tokenized effecten in handen heeft.

Santander en Deutsche Börse zijn voor Nederlandse particuliere beleggers gewoon verhandelbaar via de grote brokers, als reguliere Europese aandelen.

Visie en vooruitzichten: het risico voor Pontes zit niet in de techniek, maar in het tempo van adoptie. Zolang maar een handvol instellingen is aangesloten en de volledige functionaliteit pas in 2028 volgt, blijft het platform vooral een belofte — de vraag is of tokenized wholesale-markten tegen die tijd groot genoeg zijn om het verschil te maken, of dat dollargedreven stablecoin-infrastructuur dan al een groter deel van dat volume heeft weggekaapt. Voor de digitale euro geldt een vergelijkbaar, maar politieker risico: de tijdlijn naar 2029 staat of valt met EU-wetgeving die dit jaar nog rond moet komen, in een periode waarin de aandacht van Europese beleidsmakers evenzeer uitgaat naar begrotingscrises in Frankrijk en hogere defensie-uitgaven. Voor Lagarde is de hoorzitting van vandaag dan ook niet alleen een verantwoordingsmoment over het rentebeleid, maar ook een gelegenheid om het parlement te overtuigen dat de ECB niet achterblijft in de wedloop om de digitale toekomst van het geld.

Onderdeel van ons dossier Rente & macro-economie →

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.