Franse staatsschuldcrisis verdiept: rentespread met Duitsland hoogste sinds 2012, groei naar 0,5% verlaagd

De Franse staatsschuldcrisis kreeg vrijdag een nieuwe mijlpaal, en niet een prettige: de rentespread tussen Franse en Duitse tienjaarsobligaties doorbrak voor het eerst sinds 2012 de grens van 100 basispunten. Tegelijk verlaagde de Franse overheid haar eigen groeiprognose voor 2026 alweer, naar slechts 0,5%, en rekent ze op een staatsschuld die dit jaar naar een record van 119,3% van het BBP klimt. Een omstreden voorstel om een deel van die schuld gewoon kwijt te schelden, kreeg intussen een harde afwijzing van zowel de Franse als de Duitse centrale bank.

Wat betekent een rentespread van 100 basispunten precies?

De OAT-Bund-spread meet het verschil tussen de rente die beleggers eisen voor Franse staatsobligaties (OAT) en die voor Duitse (Bund) — al decennia de referentie voor "veilig" schuldpapier in de eurozone. Hoe groter dat verschil, hoe meer extra risico beleggers in de Franse overheidsfinanciën zien ten opzichte van de Duitse. Een spread boven 100 basispunten, voor het eerst sinds 2012 toen de eurocrisis op zijn hoogtepunt was, betekent dat de markt Frankrijk inmiddels beduidend duurder laat lenen dan zijn grootste buur — met directe gevolgen voor de rentelasten op een schuld die nu al boven de €3.400 miljard ligt.

Frankrijk is na Duitsland de tweede economie van de eurozone en de op één na grootste staatsschuldenaar binnen de EU. De Franse staatsobligaties (OAT) noteren doorgaans als tweede referentie na Duitse Bunds.

Wat verwachten economen voor Frankrijk in 2026 en 2027?

Het beeld dat uit de eigen cijfers van de Franse overheid naar voren komt, is somber: een groeiprognose die dit jaar al drie keer naar onderen is bijgesteld, van 1% in januari naar 0,7% in juli en nu naar 0,5%, terwijl de staatsschuld doorstijgt naar 119,3% van het BBP dit jaar en 121,7% volgend jaar — het hoogste niveau sinds het Franse statistiekbureau INSEE in 1995 begon met meten, en ruwweg het dubbele van de Europese Maastricht-norm van 60%. Premier Lecornu presenteerde vrijdag een conceptbegroting voor 2027 met ongeveer €54 miljard aan besparingen, maar erkende daarbij dat het eigen streven om het tekort dit jaar al naar 5% van het BBP te brengen niet wordt gehaald — dat schuift nu door naar volgend jaar. Voor beleggers in Franse staatsobligaties is dat een signaal dat de begrotingsdiscipline structureel achterblijft bij de eigen doelstellingen, wat de risicopremie op Frans schuldpapier voorlopig eerder verder laat oplopen dan dalen.

Waarom veroordelen de centrale banken het voorstel van Mélenchon?

De politieke temperatuur rond het dossier steeg verder toen linkse oppositieleider Jean-Luc Mélenchon voorstelde om het deel van de Franse staatsschuld dat in handen is van de Banque de France — naar zijn zeggen circa 18%, ofwel omgerekend zo'n €500 miljard — simpelweg te schrappen. Banque de France-gouverneur Emmanuel Moulin noemde het plan vrijdag "illegaal, gevaarlijk en onnodig": een dergelijke schuldsanering zou neerkomen op monetaire financiering van de overheid, wat onder de Europese verdragen verboden is, en zou volgens hem de inflatie aanjagen en de rente juist verder opdrijven in plaats van verlagen. Ook de Duitse centrale bank liet weten dat geen enkele centrale bank binnen het Eurosysteem — de ECB incluis — nationale schuld mag kwijtschelden, en waarschuwde voor het risico op hyperinflatie als dit toch zou gebeuren.

Frans en Duits staatspapier zijn voor Nederlandse particuliere beleggers doorgaans alleen indirect toegankelijk, via obligatiefondsen of ETF's bij de grote brokers.

De onrust raakt vooral binnenlands gerichte Franse financiële instellingen, die relatief veel Frans staatspapier op hun balans hebben en dus het meest gevoelig zijn voor een verder oplopende rente. Breder gespreide Franse multinationals voelen dat effect veel minder direct: LVMH en Airbus halen het grootste deel van hun omzet buiten Frankrijk en financieren zich internationaal, waardoor hun waardering veel meer wordt bepaald door de wereldwijde luxevraag en het orderboek in de luchtvaart dan door de Franse rente. Dat verschil in blootstelling is precies waarom een oplopende OAT-Bund-spread de Franse CAC 40 als geheel tot nu toe relatief beperkt raakt, terwijl specifiek op Frankrijk gerichte namen wel duidelijk onder druk staan.

Visie en vooruitzichten: de doorbraak van 100 basispunten is op zichzelf een symbolische grens, maar het onderliggende patroon is dat niet: drie groeineerwaartse bijstellingen in één jaar, een tekort dat zijn eigen doelstelling niet haalt, en een schuldquote die voor het eerst sinds de metingen begonnen dit niveau bereikt, wijzen op een economie die structureel achterblijft bij haar eigen begrotingsplanning. Het Mélenchon-voorstel voegt daar een politiek risico aan toe dat verder gaat dan het cijfer zelf: zodra beleggers serieus rekening beginnen te houden met een scenario waarin schuldsanering ooit weer op de agenda komt, wordt elke volgende Franse obligatie-uitgifte duurder, ook als het voorstel zelf nooit wordt uitgevoerd. Voor de Franse regering betekent dit dat het conceptbegrotingsbeleid voor 2027 weinig ruimte voor uitstel heeft: elke maand zonder geloofwaardige besparingen op de Assemblée Nationale-agenda voedt precies de twijfel die de rentespread nu al aandrijft. Voor de rest van de eurozone is het vooral een test of Frankrijk het Italiaanse patroon van hoge schuld zonder acute crisis kan volgen, of dat de combinatie van politieke verdeeldheid en een record schuldquote een eigen dynamiek krijgt.

Onderdeel van ons dossier Rente & macro-economie →

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.