VS lanceert zwaarste Iran-sancties ooit, olieprijs zakt juist 2,5%

Minister van Financiën Scott Bessent noemde het maandag zelf "economic D-Day": Operation Economic Outcast, de tot dusver zwaarste Amerikaanse sanctiecampagne tegen Iran, gericht op vijf vitale sectoren waaronder olie- en petrochemische handel. Toch reageerde de oliemarkt tegengesteld aan wat je zou verwachten: WTI-olie verloor 2,5% naar $84,89 per vat, Brent zakte evenveel naar $92,06. Voor Europese energiereuzen als TotalEnergies en Shell betekent dat een dag van lichte koersdruk op een verder vlakke Europese beursdag.

Waarom daalt de olieprijs ondanks de zwaarste sancties ooit?

Omdat de aankondiging voor de markt geen verrassing meer was. De VS had de sanctiecampagne al vorige week aangekondigd te gaan onthullen, waardoor olieprijzen toen juist opliepen op de vooruitzichten van een strengere aanpak. Maandag, toen Bessent de concrete details bekendmaakte, volgde het klassieke "sell the news"-patroon: handelaren die al posities hadden ingenomen op de verwachte aankondiging namen winst zodra de daadwerkelijke maatregelen op tafel lagen. Belangrijk is ook dat de sancties niet direct ingaan — de VS stuurt eerst tijdlijnen naar individuele landen om hun banden met Iran af te bouwen, met secundaire sancties als stok achter de deur bij het uitblijven van naleving. Zolang er geen acute onderbreking van de olieaanvoer via de Straat van Hormuz is, blijft het effect op de fysieke oliemarkt voorlopig beperkt.

Wat betekent Operation Economic Outcast voor Shell en TotalEnergies?

Voor Europese oliemajors werkt een lagere olieprijs direct door in de marges op hun upstream-activiteiten (winning en verkoop van ruwe olie), ook al is dat effect meestal met enige vertraging zichtbaar in de kwartaalcijfers. TotalEnergies, dat in het tweede kwartaal al een tegenvallende omzet van $61,8 miljard rapporteerde tegenover een verwachte $69,2 miljard, zakte maandag circa 1,35% — het aandeel blijft daarmee gevoelig voor elke nieuwe onzekerheid rond olieprijzen en het Midden-Oosten, ook nu het bedrijf juist fors investeert in exportinfrastructuur in de regio. Shell bewoog nauwelijks mee; analisten hadden de omzetverwachtingen voor het bedrijf dit jaar al met circa 12% verlaagd vanwege een zwakkere prijsomgeving, wat de directe schok van deze sancties enigszins dempt.

TotalEnergies is een Frans energieconcern, actief in olie- en gaswinning, raffinage en in toenemende mate hernieuwbare energie. Shell is het Brits-Nederlandse tegenhanger-concern met een vergelijkbaar activiteitenpakket en een notering op zowel Amsterdam als Londen.

Wat verwachten analisten voor de olie- en gassector?

Voor Shell rekenen analisten voor 2026 op een omzet van circa $249 miljard en een winst per aandeel van $3,61, aflopend naar zo'n $230 miljard omzet en $3,30 winst per aandeel in 2027 — ramingen die de afgelopen negentig dagen licht zijn opwaarts bijgesteld ondanks de eerdere neerwaartse bijstelling. Voor TotalEnergies misten de tweede-kwartaalcijfers de consensus zowel op omzet als winst per aandeel ($2,68 tegenover een verwachte $2,71), wat laat zien dat de sector al vóór deze sancties onder margedruk stond door een verzwakte prijsomgeving.

Visie en vooruitzichten: de kern van het verhaal is niet de sanctie-aankondiging zelf, maar wat er de komende weken gebeurt als landen daadwerkelijk voor de keuze komen te staan tussen naleving en secundaire sancties. Blijft de doorvoer via de Straat van Hormuz ongestoord, dan is het effect op olieprijzen en dus op Shell en TotalEnergies grotendeels psychologisch — geprijsd in onzekerheid, niet in fysieke schaarste. Escaleert het conflict wél tot een verstoring van de vaarroute, dan kan het beeld snel omslaan: een aanvoerschok zou de huidige margedruk bij beide oliemajors juist kunnen compenseren met hogere olieprijzen, terwijl bredere Europese aandelenmarkten dan eerder averij oplopen door hogere energiekosten voor industrie en consument. Voor de ECB is een aanhoudend lagere olieprijs intussen een meevaller: het dempt de inflatiedruk net op het moment dat de centrale bank een renteverhoging in september overweegt.

Beide aandelen zijn via de meeste Nederlandse brokers gewoon verhandelbaar; Shell heeft bovendien een Amsterdamse notering, wat de toegang voor Nederlandse beleggers extra vereenvoudigt.

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.