Italiaanse staatsschuld naar record €3.207 miljard, toch klimt de FTSE MIB naar nieuwe hoogtes

De Italiaanse staatsschuld beleeft een opmerkelijke paradox. De Bank van Italië meldde deze maand dat de schuld in juni opliep naar een record van €3.207,2 miljard — een stijging van €26,2 miljard in één maand en circa €136 miljard op jaarbasis. Tegelijkertijd verhoogde S&P in juli de outlook van Italië naar positief, en klom de FTSE MIB deze maand naar een nieuw all-time high boven de 54.000 punten, voordat de index de laatste weken licht terugzakte naar circa 52.700. Beleggers in Italiaanse aandelen kijken dus naar twee tegengestelde signalen tegelijk.

Hoe kan de staatsschuld een record breken terwijl ratingbureaus juist optimistischer worden?

Omdat ratingbureaus niet alleen naar het absolute schuldniveau kijken, maar vooral naar de richting en de onderliggende motor van de economie. S&P wees bij de verhoging van de outlook naar positief op een verbeterd begrotingstekort — dit jaar verwacht onder de 3% van het bbp — en een lopende rekening die ondanks handelsonzekerheid een overschot laat zien. Het bureau verwacht dat de schuld-bbp-ratio, nu rond 138,6%, pas vanaf 2028 daadwerkelijk begint te dalen, mits de economische groei op peil blijft. Het record van €3.207,2 miljard in absolute euro's is dus vooral het resultaat van jaren aan herfinanciering tegen een groeiende schuldenberg, terwijl de verhouding tot de economie zelf voorzichtig kan verbeteren als groei en primaire begrotingsoverschotten aanhouden.

Voor Nederlandse beleggers die het nieuws vooral via de eurozone-rentemarkt volgen, is dit een ander mechanisme dan de Franse situatie van de afgelopen weken: waar Frankrijk kampt met politieke instabiliteit rond de begroting voor 2027, profiteert Italië juist van een ongewoon stabiele regering-Meloni die al ruim drie jaar aanblijft — een zeldzaamheid naar Italiaanse maatstaven, die internationale beleggers meer vertrouwen geeft in beleidscontinuïteit ondanks het hoge schuldniveau.

Wat betekent de spanning tussen record­schuld en record­beurs voor UniCredit en Intesa Sanpaolo?

Voor de grootste Italiaanse banken is de huidige combinatie voorlopig gunstig. UniCredit won vrijdag 1,8% en Intesa Sanpaolo circa 1%, gesteund door UniCredit's agressieve programma van dividenden en aandeleninkopen dat internationale institutionele beleggers blijft aantrekken. Beide banken houden traditioneel grote posities Italiaanse staatsobligaties aan, waardoor een stabiele tot verbeterende rentemarge — mede dankzij de positieve ratingtrend — direct doorwerkt in hun resultaten. Datzelfde mechanisme kan echter omslaan: mocht Salvini's verzoek om €20 miljard extra tekortruimte voor de begroting van 2027 daadwerkelijk worden ingewilligd, dan riskeert Italië het vertrouwen te verliezen dat de recente ratingverhoging net had opgebouwd, met een hogere BTP-Bund spread en duurdere financiering voor zowel de staat als de banken die haar schuld dragen tot gevolg.

UniCredit en Intesa Sanpaolo zijn de twee grootste Italiaanse bankconcerns, actief in retail- en zakelijk bankieren in Italië en delen van Europa.

De vraag of dit verzoek doorgaat, hangt af van hoeveel ruimte de coalitiepartners van Salvini's Lega binnen de regering-Meloni bereid zijn te geven; een compromis met een kleinere overschrijding lijkt vooralsnog waarschijnlijker dan een volledige €20 miljard, al blijft de uitkomst tot de definitieve begrotingsindiening in het najaar onzeker.

Visie en vooruitzichten: de komende maanden draait het voor Italiaanse activa vooral om de vraag of Rome de balans kan bewaren tussen politieke stabiliteit — de belangrijkste troef die de regering-Meloni de afgelopen jaren heeft opgebouwd — en de druk vanuit de eigen coalitie om de begrotingsteugels te laten vieren. Een begroting voor 2027 die het tekortdoel van 2,8% overtuigend naleeft, zou de positieve outlook van S&P kunnen bevestigen richting een daadwerkelijke ratingverhoging, wat de financieringskosten voor zowel de staat als de banken verder zou verlagen. Geeft de regering daarentegen toe aan Salvini's eis voor extra uitgavenruimte, dan riskeert Italië het beleggersvertrouwen te ondermijnen dat de FTSE MIB dit jaar naar recordhoogtes heeft gestuwd, en zou de BTP-Bund spread — het renteverschil met Duitse staatsobligaties — weer kunnen oplopen. Voor de Italiaanse banksector blijft de uitkomst van dat begrotingsdebat dan ook een directe graadmeter voor de winstgevendheid in 2027.

UniCredit en Intesa Sanpaolo zijn gewoon verhandelbaar via de standaard aandelenmodule van Nederlandse brokers, genoteerd in euro's op Euronext Milaan.

Onderdeel van ons dossier Macro & rente →

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.