AEX vs S&P 500: wat is het verschil voor een Nederlandse belegger?

Een Nederlandse belegger die zijn scherm opent, ziet vaak twee cijfers naast elkaar: de stand van de AEX en die van de S&P 500. Beide worden dagelijks genoemd op de radio en in de krant, maar ze meten iets fundamenteel anders. De AEX volgt de dertig grootste en meest verhandelde aandelen op Euronext Amsterdam, de S&P 500 de vijfhonderd grootste beursgenoteerde bedrijven van de Verenigde Staten. Dit artikel legt uit hoe beide indices zijn opgebouwd, waarom hun rendement de afgelopen jaren sterk uiteenliep, en wat dat concreet betekent voor wie met een Nederlandse broker wil spreiden tussen de twee markten.

Wat is de AEX en hoe is de index opgebouwd?

De AEX (Amsterdam Exchange Index) is de belangrijkste beursindex van Nederland en volgt de dertig grootste en meest verhandelde fondsen op Euronext Amsterdam. Sinds september 2025 telt de index dertig in plaats van de eerdere vijfentwintig aandelen — de eerste uitbreiding sinds de introductie in 1983. De AEX is een marktkapitalisatiegewogen index: hoe groter de beurswaarde van een bedrijf, hoe zwaarder het meeweegt in de indexstand, met een maximum van 15% per aandeel om extreme dominantie van één fonds te voorkomen. Een uitgebreidere uitleg van de samenstelling en weging vindt u in onze gids over wat de AEX-index precies is.

In de praktijk is die spreiding beperkter dan de dertig namen doen vermoeden. Chipmachinemaker ASML zit doorgaans tegen het maximum van 15% aan, en samen met olie- en gasconcern Shell, voedingsmiddelenreus Unilever, techinvesteerder Prosus en bank ING vertegenwoordigen de vijf grootste namen meer dan de helft van het totale indexgewicht. Wie een AEX-tracker koopt, koopt dus voor een groot deel exposure naar precies deze vijf bedrijven.

Wat is de S&P 500 en hoe verschilt hij van de AEX?

De S&P 500 volgt de vijfhonderd grootste Amerikaanse beursgenoteerde bedrijven, geselecteerd door indexbeheerder S&P Dow Jones Indices op basis van marktkapitalisatie, liquiditeit en winstgevendheid. Net als de AEX is het een marktkapitalisatiegewogen index, maar met vijfhonderd in plaats van dertig samenstellende delen is de spreiding over individuele bedrijven op papier veel groter. In de praktijk wegen de grootste Amerikaanse technologiebedrijven — de groep die inmiddels bekendstaat als de Magnificent Seven — ook in de S&P 500 fors zwaarder mee dan hun aantal van zeven op vijfhonderd doet vermoeden, simpelweg omdat hun gezamenlijke beurswaarde extreem groot is.

Het belangrijkste structurele verschil zit in de sectorverdeling. De S&P 500 leunt zwaar op technologie en aanverwante groeisectoren, terwijl de AEX een mix is van halfgeleiders (ASML), energie (Shell), consumentengoederen (Unilever), technologie-investeringen (Prosus) en financiële dienstverlening (ING). Dat maakt de AEX minder een pure groei-index en meer een afspiegeling van gevestigde, wereldwijd opererende sectoren waarin Nederland en Europa van oudsher sterk zijn.

Hoeveel gewicht heeft een handvol aandelen in beide indices?

Concentratie is in beide indices een terugkerend thema, maar met een andere achtergrond. In de AEX is de concentratie het gevolg van een klein aantal samenstellende delen: met dertig aandelen weegt elk fonds per definitie zwaarder mee dan in een index met vijfhonderd namen. In de S&P 500 is de concentratie juist het resultaat van de uitzonderlijke omvang die een klein aantal Amerikaanse technologiebedrijven de afgelopen jaren heeft bereikt — ondanks vijfhonderd samenstellende delen bepaalt een handvol namen een onevenredig groot deel van de indexbeweging.

Cijfers zijn indicatief en gebaseerd op historische data medio 2026; koersen en indexstanden veranderen dagelijks.

Waarom presteerde de S&P 500 de afgelopen jaren beter dan de AEX?

Over de afgelopen tien jaar boekte de S&P 500 een aanzienlijk hoger gemiddeld jaarrendement dan de AEX. Ook op kortere termijn — 2025 en het eerste deel van 2026 — hield de Amerikaanse index doorgaans een voorsprong op de Nederlandse index, al bewoog de AEX in dezelfde periode wel degelijk fors omhoog. Het verschil zit vooral in de motor achter de koerswinst: de Amerikaanse markt profiteerde bovengemiddeld van de golf aan investeringen in kunstmatige intelligentie, clouddiensten en halfgeleidercapaciteit, geconcentreerd bij een klein aantal megabedrijven die in de S&P 500 zwaar wegen. De AEX profiteerde daar via ASML gedeeltelijk van mee, maar de rest van de index — banken, energie, consumentengoederen — bewoog veel meer in lijn met de gematigder Europese economische groei.

Visie en vooruitzichten. Of dat renteverschil in de komende jaren blijft bestaan, hangt af van een aantal factoren die nu al zichtbaar zijn. Zolang bedrijven wereldwijd fors blijven investeren in AI-infrastructuur, blijft de S&P 500 relatief bevoordeeld: de zwaarste indexleden verdienen daar het meest direct aan. Een vertraging van die investeringscyclus — bijvoorbeeld doordat de verwachte omzet uit AI-toepassingen achterblijft bij de gedane kapitaaluitgaven — zou de S&P 500 juist harder raken dan de AEX, omdat de concentratie in een paar namen in beide richtingen werkt. Voor de AEX spelen andere factoren: het rentebeleid van de ECB bepaalt in belangrijke mate hoe aantrekkelijk bankaandelen als ING blijven, de olieprijs stuurt de winstgevendheid van Shell, en een sterkere euro drukt de concurrentiepositie van exporteurs als ASML en Unilever op wereldmarkten. Handelsspanningen tussen de EU en de VS, en de afhankelijkheid van ASML van de Aziatische chipmarkt, vormen daarnaast risico's die specifiek voor de Nederlandse index gelden en in de bredere S&P 500 minder zwaar doorwerken.

Wat is het verschil in dividendrendement tussen de AEX en de S&P 500?

Een tweede structureel verschil zit in het dividendrendement — het jaarlijkse dividend van een aandeel of index, uitgedrukt als percentage van de koers. De AEX is van oudsher een dividendindex: banken, energiebedrijven en consumentengoederenconcerns als Shell, ING en Unilever keren traditioneel een substantieel deel van hun winst uit aan aandeelhouders, wat het gemiddelde dividendrendement van de index structureel hoger houdt dan dat van de S&P 500. De Amerikaanse index leunt zwaarder op groeibedrijven die winst liever herinvesteren in de eigen onderneming of gebruiken voor aandeleninkoop dan uitkeren als dividend — een groot deel van de zwaarste S&P 500-leden keert weinig tot geen dividend uit. Het gevolg is dat het totaalrendement van de S&P 500 de afgelopen jaren vooral uit koerswinst kwam, terwijl een groter deel van het AEX-rendement uit dividend bestond.

Dat verschil raakt ook direct aan bronbelasting. Dividend van Amerikaanse aandelen kent voor Nederlandse beleggers een verdragstarief van 15%, terwijl dividend van in Nederland gevestigde AEX-fondsen voor Nederlandse particulieren zonder extra stappen wordt uitgekeerd. Voor de niet-Nederlandse AEX-leden en voor Amerikaanse dividendaandelen gelden weer andere regels; hoe die bronbelasting precies werkt en wat u ervan terugkrijgt, leest u in ons artikel over dividendlekkage bij Amerikaanse aandelen.

Wat betekent het valutaverschil voor uw rendement?

De AEX noteert in euro's, de S&P 500 in Amerikaanse dollars. Voor een Nederlandse belegger die rechtstreeks in AEX-aandelen belegt, loopt het rendement dus zuiver in euro's — geen extra wisselkoerseffect. Bij beleggen in de S&P 500, via losse Amerikaanse aandelen of via een niet-afgedekte ETF, telt naast de koersbeweging van de index zelf ook de ontwikkeling van de dollar ten opzichte van de euro mee. Een dalende dollar kan een prima Amerikaans beursjaar in euro's alsnog tot een mager rendement maken, en omgekeerd. Wie dat effect wil vermijden, kan kiezen voor een currency hedged S&P 500-ETF, die het valutarisico afdekt tegen een iets hogere lopende kostenvergoeding. Onze uitgebreidere analyse van dit mechanisme leest u in het artikel over EUR/USD en Europese exporteurs.

Hoe krijgt u toegang tot beide indices als Nederlandse belegger?

Beide indices zijn voor Nederlandse particuliere beleggers eenvoudig toegankelijk. Voor de AEX kunt u kiezen tussen losse aandelen van de dertig samenstellende fondsen — rechtstreeks verhandelbaar via vrijwel elke Nederlandse broker, in euro's, zonder omrekening — of een AEX-tracker die de hele index in één keer volgt. Voor de S&P 500 geldt hetzelfde principe: losse Amerikaanse aandelen, of een ETF (exchange-traded fund, een beursgenoteerd indexfonds) die de S&P 500 volgt. Voor Europese particuliere beleggers zijn dat vrijwel altijd in Ierland of Luxemburg gevestigde UCITS-ETF's — de Europese fondsstructuur die aan de lokale regelgeving voldoet — in plaats van de Amerikaans-gedomicilieerde varianten die in de VS zelf gangbaar zijn. Meer hierover leest u in onze uitleg van UCITS-ETF's.

Wie bewust wil spreiden tussen beide markten, kiest doorgaans niet tussen AEX óf S&P 500, maar combineert beide: een kernpositie in een brede wereldwijde of Amerikaanse ETF, aangevuld met een kleinere, meer gerichte positie in AEX- of andere Europese aandelen voor wie ook dichter bij huis wil beleggen. Dat is geen aanbeveling om een specifieke verhouding aan te houden, maar simpelweg de manier waarop de twee indices elkaar in een portefeuille kunnen aanvullen: verschillende sectoren, verschillende valuta en een ander risicoprofiel.

Bewegen beide indices even hard op en neer?

Concentratie in een klein aantal techaandelen betekent doorgaans ook dat de S&P 500 gevoeliger is voor sterke uitslagen rond kwartaalcijfers van die enkele zwaargewichten: valt de omzet of de AI-investeringsverwachting van een van de grootste indexleden tegen, dan voelt de hele index dat direct. De AEX kent dat effect eveneens via ASML, maar de rest van de index — banken, energie, consumentengoederen — reageert doorgaans trager en minder heftig op individueel bedrijfsnieuws, wat de AEX als geheel een iets minder schoksgewijs koersverloop geeft dan de S&P 500 tijdens perioden van twijfel over technologiewaarderingen. Dat wil niet zeggen dat de AEX per definitie stabieler is: bij macro-economische schokken als een oplopende rente, een handelsconflict of een sterk bewegende olieprijs kan de Nederlandse index net zo goed fors uitslaan, alleen ligt de trigger dan minder vaak bij een individueel bedrijf en vaker bij het bredere economische klimaat.

Onderdeel van onze Europese markt →

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.