Olieprijs boven $90 zet ECB-rentebesluit onder druk

Terwijl de Europese Centrale Bank zich donderdag 23 juli opmaakt voor een rentebesluit dat breed als een pauze wordt gezien, is de achtergrond de afgelopen weken drastisch veranderd. Hernieuwde Amerikaanse en Iraanse aanvallen rond de Straat van Hormuz hebben de olieprijs opgejaagd van niveaus rond $70 per vat naar boven de $90, en de nacht van 20 op 21 juli bombardeerde de VS opnieuw doelen in Iran. Voor een centrale bank die net op basis van dalende inflatie besloot pas op de plaats te maken, is dat een lastig te negeren complicatie.

Waarom stijgt de olieprijs door de strijd om de Straat van Hormuz?

Omdat via deze zeestraat tussen Iran en Oman een aanzienlijk deel van de wereldwijde olie- en gastransporten vaart, en Iran heeft laten weten dat het die doorvaart tijdens de aanvallen onveilig acht. Toen de VS in de nacht van 20 op 21 juli opnieuw doelen in het zuiden en westen van Iran bombardeerde, reageerde de oliemarkt direct: de prijs van Brent-olie sprong die dag met meer dan 2,5% verder omhoog, boven op de stijging die al vanaf medio juli was ingezet. Voor de eurozone, die in 2024 zo'n 57% van haar energiebehoefte importeerde, is dat geen marginale ontwikkeling maar een directe kostenpost die via energierekeningen en transportkosten in de consumentenprijzen doorwerkt.

Energiereus TotalEnergies liet vorige week al weten voor het tweede kwartaal op een fors hogere winst te rekenen, met een gemiddelde Brent-prijs van $103,8 per vat over april-juni — 45% hoger dan de ongeveer $67 een jaar eerder. Dat cijfer laat zien hoe snel de energiemarkt is omgeslagen: van een periode met relatief lage prijzen naar een schok die zowel energiebedrijven bevoordeelt als de rest van de economie op kosten jaagt.

Wat betekent de hogere olieprijs voor het ECB-rentebesluit van donderdag?

Op de korte termijn waarschijnlijk weinig: de ECB komt donderdag naar verwachting toch met een pauze op 2,25%, omdat een renteverhoging normaal weken tot maanden nodig heeft om via kredietverlening en investeringen door te werken en de raad eerst het effect van de junistap wil zien. Voor de vergadering van september ligt dat anders. Terwijl de dalende inflatie van 2,8% in juni eerder juist twijfel zaaide over de noodzaak van verdere verhogingen, verschuift de olieschok dat beeld: marktpartijen prijzen inmiddels een aanzienlijk hogere kans op een nieuwe renteverhoging in september in, omdat hogere energiekosten rechtstreeks in de inflatiecijfers van de komende maanden kunnen doorsijpelen.

Visie: het scenario waarin de ECB "klaar" was met verhogen, oogde tot voor kort plausibel — de inflatie daalde immers sneller dan de rentestap in juni deed vermoeden. De olieschok zet dat scenario echter op losse schroeven, en dat is precies het soort onzekerheid waar de ECB niet goed raad mee weet: een geopolitiek geëxporteerde kostenpost, niet een binnenlandse vraagoververhitting, drijft de inflatiedruk op. Voor de bedrijfsvoering van energiebedrijven betekent een aanhoudend hogere olieprijs juist ruimere marges in raffinage en upstream-productie, terwijl energie-intensieve sectoren zoals chemie en luchtvaart met hogere kosten te maken krijgen. Bepalend voor hoe lang dit doorwerkt, is of de Straat van Hormuz daadwerkelijk langdurig verstoord blijft of dat een de-escalatie — waar eerder deze maand al even sprake van leek — de prijs weer terugbrengt richting de niveaus van voor het conflict. Zolang dat onduidelijk is, blijft ook het rentepad van de ECB moeilijk te voorspellen.

Energiemaatschappijen als Shell plukken het meest direct de vruchten van de hogere olieprijs: het aandeel won op vrijdag 17 juli 1,9% en was daarmee koploper in de AEX, de vijfde stijgende handelsdag op rij, gedreven door dezelfde Midden-Oosten-spanningen. Aan de andere kant van het spectrum staan energie-intensieve sectoren als luchtvaart en chemie, die hogere brandstofkosten juist als tegenwind ervaren — een dynamiek die eerder deze week ook al zichtbaar was toen luchtvaartmaatschappij Ryanair naar stijgende brandstofkosten wees als drukkende factor op de winst.

Shell is het Brits-Nederlandse energieconcern, genoteerd op Euronext Amsterdam, actief in de volledige oliewaardeketen: van exploratie en productie tot raffinage en verkoop van brandstoffen, met een groeiende tak in lng en hernieuwbare energie.

Voor Nederlandse beleggers is er nog een tweede kanaal waarlangs deze schok doorwerkt: marktrapportages meldden de afgelopen dagen dat de euro verzwakte tegenover de dollar door de energie-onrust, wat voor wie posities aanhoudt in dollargenoteerde grondstoffen of Amerikaanse aandelen het rendement in euro's beïnvloedt.

Liever een seintje bij nieuwe analyses? Schrijf u in voor de nieuwsbrief →

Onderdeel van onze Europese markt →

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.