Rentevrees raakt Europese beurzen: Bund-rente rond 3,6%, Brent boven $100 en banken -3,7%

Europese aandelen openden het vierde kwartaal met verliezen. De STOXX 600 sloot donderdag 1 oktober 1,3% lager op een driemaandslaagte, en Europese banken verloren 3,7%, hun slechtste dag sinds maart. De aanleiding: oplopende obligatierentes wereldwijd en een Brent-olieprijs die met 3,6% steeg naar ruim $101.

Waarom daalden de Europese beurzen op 1 oktober?

De dalingen kwamen van twee kanten tegelijk: de obligatiemarkt en de energiemarkt. Volgens marktverslagen kwam de Duitse tienjaarsrente donderdag rond 3,6%, een niveau dat sinds 2009 niet is gezien, terwijl de Amerikaanse tienjaarsrente verder opliep naar 5,29%. Tegelijk steeg Brent met 3,6% naar $101,66 door aanhoudende zorgen over de aanvoer uit de Perzische Golf, en daalde de euro. Hogere rentes verlagen de contante waarde van toekomstige winsten, en dure energie drukt zowel de marges van industriële bedrijven als de koopkracht van consumenten.

Frankrijk speelde opnieuw een rol: de rentetoeslag van de Franse tienjaarsrente ten opzichte van de Duitse liep op tot ruim 130 basispunten, het hoogste verschil in jaren, zoals we eerder beschreven in Franse rente hoogste sinds 2008. Het is daarmee niet het enige, maar wel een zichtbaar onderdeel van een bredere beweging in de Europese staatsobligaties.

Waarom raakt een hogere rente juist de banken?

Dat banken doorgaans profiteren van hogere rentes is een gangbare gedachte, maar donderdag werkte het omgekeerd. Een snelle stijging van de lange rente drukt de waarde van obligatieportefeuilles, vergroot de zorg om kredietkwaliteit bij bedrijven en huishoudens, en een oplopend verschil tussen landen raakt vooral banken met veel staatsschuld van het eigen land op de balans. Daarom sloot niet alleen een Franse of Zuid-Europese bank lager: ook ING verloor bijna 4% in Amsterdam, evenals ABN AMRO. Vergelijkbare banken met een eigen landingspagina zijn UniCredit, Intesa Sanpaolo en Banco Santander.

Wat betekent de inflatiecijfers van vandaag voor de ECB?

Eurostat publiceert vandaag de flash-schatting van de inflatie voor september. De nationale cijfers wijzen omhoog: Duitsland kwam uit op 3,3%, het hoogste niveau sinds december 2023, en Spanje op 4,9%. De ECB verhoogde de rente in september naar 2,50%, en een nieuwe verhoging in december is volgens veel marktpartijen het basisscenario, hoewel de zekerheid daarover ontbreekt. Een uitkomst boven de verwachting versterkt dat scenario; een lagere uitkomst kan de druk op de lange rente tijdelijk verminderen. Een exacte consensus voor het eurozonecijfer hebben we niet betrouwbaar kunnen verifiëren, dus noemen we die niet.

Visie en vooruitzichten: de markt wordt nu door drie factoren tegelijk bepaald die elkaar versterken: energieprijzen die inflatie aanjagen, een centrale bank die daarop reageert, en lange rentes die meer stijgen dan het beleid alleen verklaart. Dat is lastig voor sectoren met veel schuld of een lange kasstroom, zoals vastgoed en nutsbedrijven, en voor waarderingen van groeiaandelen. Energiebedrijven zoals Shell en TotalEnergies profiteren van een hogere olieprijs, maar een vertragende economie kan die steun later weer wegnemen. De komende weken is vooral de vraag of de rente zich stabiliseert na de inflatiecijfers en of de Franse begrotingsdiscussie verder oploopt. Dat de technologiesector donderdag steeg na sterke cijfers van Micron laat zien dat de markt niet in zijn geheel daalt, maar selectief reageert.

Voor Nederlandse beleggers zijn de genoemde Europese aandelen via de grote brokers verhandelbaar; de rentebeweging is bovendien zichtbaar in de spaar- en hypotheekrentes.

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.