SMI-index uitgelegd: samenstelling en de grootste Zwitserse aandelen

Naast de AEX, DAX, CAC 40 en STOXX 600 duikt in beleggingsnieuws regelmatig nog een vierde Europese index op: de SMI, de Swiss Market Index. Met bedrijven als Nestlé, Roche, Novartis en UBS herbergt deze Zwitserse hoofdindex een aantal van de bekendste namen op een Nederlands bordje beleggingen — vaak zonder dat particuliere beleggers goed weten hoe de index precies is opgebouwd, of hoe geconcentreerd hij eigenlijk is. Dit artikel legt uit wat de SMI is, welke twintig aandelen erin zitten, waarom drie namen de helft van het gewicht bepalen, en wat dat betekent voor wie via de index — rechtstreeks of via een tracker — in Zwitserse aandelen belegt.

Wat is de SMI-index precies?

De Swiss Market Index (SMI) is de belangrijkste beursbarometer van Zwitserland en wordt beheerd door SIX Swiss Exchange, de Zwitserse effectenbeurs in Zürich. De index ging in 1988 van start op een basisniveau van 1.500 punten en volgt sindsdien de 20 grootste en meest liquide beursgenoteerde bedrijven van het land — vergelijkbaar met wat de AEX voor Nederland of de DAX voor Duitsland doet, maar dan voor een markt die relatief klein is qua aantal beursgenoteerde bedrijven en tegelijk uitzonderlijk veel wereldwijde marktleiders herbergt. De weging gebeurt naar vrij verhandelbare marktkapitalisatie (free float): hoe groter het beursgenoteerde deel van een bedrijf, hoe zwaarder het meetelt, met dien verstande dat er sinds 2017 een plafond geldt (zie hieronder). Handel in SMI-aandelen verloopt in Zwitserse frank (CHF), niet in euro — een verschil dat verderop in dit artikel terugkomt.

Waarom wegen drie aandelen zo zwaar in de SMI?

Voedingsconcern Nestlé is met afstand het grootste bedrijf van de index, gevolgd door farmaceuten Roche en Novartis. Samen vertegenwoordigen deze drie namen ongeveer de helft van het totale indexgewicht. Vóór 2017 kon die concentratie nog veel verder oplopen: op het hoogtepunt vertegenwoordigden Nestlé, Roche en Novartis samen meer dan 60% van de SMI, wat betekende dat de hele index in de praktijk grotendeels het lot van drie bedrijven volgde. SIX Swiss Exchange greep in 2017 in met een weegplafond van 18% per individueel aandeel: stijgt het gewicht van een bestanddeel daarboven, dan wordt dat bij de eerstvolgende kwartaalherziening teruggebracht. Die ingreep dempt de concentratie, maar heft haar niet op — met drie namen die nog altijd goed zijn voor de helft van de index, blijft de SMI wezenlijk gevoeliger voor het reilen en zeilen van een handvol multinationals dan bijvoorbeeld de breder gespreide STOXX 600.

Welke 20 aandelen zitten er in de SMI?

Onderstaande tabel toont alle twintig bestanddelen van de SMI, met hun belangrijkste sector. De volgorde loopt ruwweg van zwaarste naar lichtste weging.

Nestlé is 's werelds grootste voedings- en drankenconcern, bekend van merken als Nescafé, KitKat en San Pellegrino, met hoofdkantoor in Vevey. Het bedrijf is de zwaarste weging in de SMI en geldt traditioneel als een van de meest defensieve grote Europese aandelen, dankzij een productportfolio dat mensen ook tijdens een economische vertraging blijven kopen.

Roche is een Bazels farmaconcern met een sterke positie in zowel geneesmiddelen als diagnostiek (labtests), en behoort tot de grootste onderzoeksbudgetten van de sector wereldwijd. Het bedrijf combineert een brede, gevestigde productportfolio met een pijplijn van nieuwe kankermedicijnen en diagnostische technologie.

Novartis is eveneens in Bazel gevestigd en richt zich sinds de afsplitsing van de generieke tak Sandoz in 2023 vrijwel volledig op innovatieve, patentbeschermde geneesmiddelen — van cardiovasculaire tot oncologische behandelingen. Die focus maakt het bedrijf gevoeliger voor het aflopen van individuele octrooien dan het gediversifieerdere Roche.

UBS is na de noodovername van Credit Suisse in 2023 de enige overgebleven Zwitserse grootbank van wereldformaat, met een zwaartepunt in vermogensbeheer voor vermogende particulieren. De integratie van Credit Suisse blijft een van de grootste operationele opgaven van de Europese bankensector.

Richemont is het Zwitserse luxeconcern achter merken als Cartier, Van Cleef & Arpels en IWC, en is daarmee — naast LVMH, Hermès en Kering — een van de zwaargewichten van de Europese luxesector. Net als zijn Franse sectorgenoten is Richemont sterk afhankelijk van de koopkracht en het vertrouwen van Chinese en Aziatische consumenten.

Waarom geldt de SMI als een defensieve index?

Van de twintig SMI-bestanddelen komt bijna 40% van het gewicht uit de gezondheidszorg (Roche, Novartis, Lonza, Alcon, Sonova), gevolgd door consumptiegoederen (Nestlé, Richemont, Givaudan) met ongeveer 24% en financiële waarden (UBS, Zurich Insurance, Swiss Re, Swiss Life, Partners Group) met ongeveer 22%. Farmacie en dagelijkse consumptiegoederen zijn klassiek defensieve sectoren: de vraag ernaar daalt nauwelijks in een recessie, wat de SMI als geheel historisch minder heftig laat schommelen dan meer cyclisch samengestelde indices als de DAX, met zijn grote gewicht aan industrie en auto-industrie. Dat defensieve karakter is precies waarom de SMI in februari 2026 een recordniveau van ruim 14.100 punten bereikte, terwijl beleggers wereldwijd zochten naar stabielere posities te midden van aanhoudende rente- en handelsonzekerheid.

Is de concentratie in de SMI een risico voor beleggers?

Ja, in de zin dat de prestatie van de SMI voor de helft samenvalt met de prestatie van drie individuele bedrijven — een concentratie die veel groter is dan bij bijvoorbeeld de STOXX 600, waarin geen enkel aandeel meer dan een paar procent weegt. Wie via een SMI-tracker belegt, koopt in de praktijk voor ongeveer de helft van de inleg blootstelling aan het lot van de farmaceutische sector (via Roche en Novartis) en aan het wel en wee van Nestlé specifiek. Dat is geen reden om de index te mijden — juist de kwaliteit en wereldwijde marktposities van die drie bedrijven zijn de reden dat ze zo zwaar wegen — maar het is wel een andere risico-rendementsverhouding dan beleggers wellicht verwachten van een index met twintig namen. Wie via de SMI belegt, belegt voor een aanzienlijk deel effectief in twee sectoren: farmacie en, in mindere mate, voeding.

Hoe belegt u als Nederlander in Zwitserse aandelen?

SMI-aandelen noteren op de SIX Swiss Exchange in Zürich, in Zwitserse frank. De meeste brokers die toegang bieden tot internationale beurzen ondersteunen ook SIX, waardoor rechtstreekse aankoop van bijvoorbeeld Nestlé of Roche voor Nederlandse particulieren mogelijk is — controleer bij uw broker wel welke beurstoegang en welke kosten daarbij horen. Voor wie geen losse Zwitserse aandelen wil selecteren, bestaan er in Ierland of Luxemburg gevestigde UCITS-ETF's die de SMI volgen en dus in één keer blootstelling geven aan alle twintig bestanddelen. Belangrijk is dat u bij directe aankoop van Zwitserse aandelen, en bij een niet-afgedekte (unhedged) SMI-tracker, ook valutarisico op de Zwitserse frank loopt: uw rendement in euro's hangt dan niet alleen af van de koersontwikkeling van de onderliggende aandelen, maar ook van de EUR/CHF-wisselkoers. De frank geldt traditioneel als veilige-havenmunt en kan in onrustige beursperiodes juist in waarde stijgen ten opzichte van de euro, wat een niet-afgedekte positie in Zwitserse aandelen dan een extra rendementscomponent geeft — in beide richtingen.

Visie en vooruitzichten. Voor de twee zwaarste sectoren van de SMI liggen de komende jaren duidelijke uitdagingen. In de farmaceutische hoek naderen voor zowel Roche als Novartis patenten op een aantal belangrijke geneesmiddelen hun vervaldatum, wat de deur openzet voor goedkopere biosimilars en generieke concurrentie op precies de producten die nu een groot deel van de omzet dragen — de twee bedrijven investeren zwaar in nieuwe oncologie- en immunologiepijplijnen om dat verwachte omzetgat te dichten, maar de uitkomst van laatfase-onderzoek is per definitie onzeker. Roche ondervindt bovendien toenemende concurrentiedruk in het snelgroeiende marktsegment voor obesitas- en diabetesmedicatie, waar buitenlandse spelers als Novo Nordisk en Eli Lilly een voorsprong hebben opgebouwd. Voor Richemont en de luxesector binnen de SMI blijft het herstel van de Chinese consumentenvraag de belangrijkste swingfactor — een blijvend zwakke Chinese luxemarkt raakt Richemont net zo hard als het de Franse luxeconcerns raakt. En voor de financiële poot weegt de nasleep van de Credit Suisse-integratie bij UBS door: elke vertraging of tegenvaller in dat traject werkt direct door in het indexgewicht van de grootste Zwitserse bank. Omdat deze drie sectoren — farmacie, luxe en financiële dienstverlening — samen het overgrote deel van de SMI vormen, hangt het toekomstig verloop van de index sterker dan bij een breder gespreide index af van hoe deze specifieke risico's zich de komende kwartalen ontwikkelen.

Hoe verhoudt de SMI zich tot de AEX, DAX en STOXX 600?

Waar de AEX 25 Nederlandse aandelen bevat en de STOXX 600 een brede doorsnede van 600 Europese bedrijven over vrijwel alle sectoren, is de SMI met slechts 20 namen en een zwaartepunt in twee tot drie sectoren de meest geconcentreerde van de grote Europese indices. Dat maakt de SMI enerzijds makkelijker te doorgronden — een handvol bedrijfsspecifieke gebeurtenissen bij Nestlé, Roche of Novartis verklaart al snel een groot deel van een koersbeweging van de index als geheel — en anderzijds minder geschikt als enige Europese kernpositie in een gespreide portefeuille. Beleggers die naast Nederlandse of Duitse posities ook Zwitserse blootstelling willen, doen er goed aan zich bewust te zijn dat ze daarmee vooral een weddenschap op farmacie en, zij het in mindere mate, op luxegoederen en Nestlé toevoegen, niet op de Zwitserse economie in brede zin.

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.