Amerikaans consumentenvertrouwen zakt naar 7-maands dieptepunt, verwachtingsindex al 18 maanden op "recessieniveau"

Terwijl de Federal Reserve deze week nog volop debatteerde over een mogelijke renteverhoging in september, leverde een heel andere graadmeter een tegengesteld signaal. De Conference Board-index voor consumentenvertrouwen zakte in augustus naar 89,4, het laagste niveau sinds januari. Verontrustender is de onderliggende verwachtingsindex, die daalde naar 68,2 - ruim onder de 80-puntsgrens die historisch gezien op een recessie binnen twaalf maanden wijst. Die grens wordt inmiddels al achttien maanden onafgebroken onderschreden, terwijl de Amerikaanse economie tot dusver geen recessie heeft laten zien. Het roept een ongemakkelijke vraag op: is dit signaal deze keer een vals alarm, of loopt het gewoon voor op de feiten - net op het moment dat de Fed overweegt de rente juist te verhógen in plaats van te verlagen?

Amazon is 's werelds grootste online retailer en cloudaanbieder, met een omzet die sterk meebeweegt met de bereidheid van Amerikaanse consumenten om geld uit te geven aan niet-noodzakelijke aankopen. Procter & Gamble is een van de grootste producenten van dagelijkse consumentengoederen ter wereld, met merken als Pampers, Gillette en Tide die ook in mindere tijden vrijwel onveranderd worden gekocht.

Waarom wijst een verwachtingsindex onder de 80 op recessierisico?

De verwachtingsindex van de Conference Board meet hoe Amerikaanse consumenten aankijken tegen hun inkomen, de arbeidsmarkt en de bredere economie over de komende zes maanden - een vooruitblik in plaats van een foto van het heden. Historisch gezien geldt een niveau van 80 of lager als een betrouwbare voorbode van een recessie binnen twaalf maanden, simpelweg omdat somberder verwachtingen doorgaans vertalen in voorzichtiger consumptiegedrag, en consumentenbestedingen goed zijn voor ruim twee derde van de Amerikaanse economie. Toch is die vlag nu al anderhalf jaar onafgebroken gehesen zonder dat de economie in een officiële recessie is beland, wat volgens economen deels te maken heeft met een reeks tijdelijke schokken - van importtarieven tot politieke onzekerheid in Washington - die het sentiment structureel drukken zonder de onderliggende bestedingen evenveel te raken. Met andere woorden: de index kan gelijk hebben over de richting van het sentiment zonder gelijk te hebben over de timing van een recessie.

Wat drijft de daling in augustus precies?

Het meest opvallende aan de augustuscijfers is niet de daling zelf, maar de tweedeling erachter. De huidige-situatie-index - hoe consumenten oordelen over de economie van vandaag - steeg juist met 6,8 punt naar 121,2, na drie maanden van daling. Die verbetering werd echter volledig overschaduwd door de val van de verwachtingsindex met 5,8 punt naar 68,2. Consumenten zien de arbeidsmarkt op dit moment dus niet per se verslechteren, maar zijn wél somberder geworden over waar die markt over een halfjaar staat - een onderscheid dat past bij een periode waarin het zwakke banenrapport van juli, aanhoudende importtarieven en onzekerheid rond het Fed-beleid zich opstapelen tot een vaag maar aanhoudend gevoel van onzekerheid, zonder dat er één concrete gebeurtenis aan te wijzen is. Het aandeel consumenten dat een recessie in de komende twaalf maanden "zeer waarschijnlijk" acht, nam in augustus verder toe, wat bevestigt dat deze onzekerheid inmiddels breed wordt gevoeld en niet beperkt blijft tot een enkele bevolkingsgroep.

Wat betekent dit voor Amazon en Procter & Gamble?

Amazon en Procter & Gamble illustreren de twee uitersten van hoe bedrijven blootstaan aan een verzwakkend consumentenvertrouwen. Amazons omzet groeide de afgelopen twaalf maanden nog met 15,8% en de nettowinst zelfs met 91,6%, gedreven door zowel het kernwinkelbedrijf als de cloudtak - maar een groot deel van die winkelomzet bestaat uit discretionaire aankopen die als eerste worden uitgesteld zodra huishoudens voorzichtiger worden. Een verwachtingsindex die aanhoudend somber blijft, is voor een bedrijf met dit profiel een indicator om in de gaten te houden, ook al heeft het tot dusver geen zichtbare impact gehad op de cijfers. Procter & Gamble zit aan de andere kant van het spectrum: de omzetgroei van 3,3% oogt bescheiden vergeleken met Amazon, maar juist die stabiliteit - was, tandpasta en luiers blijven mensen kopen, ongeacht het sentiment - maakt het type aandeel dat beleggers doorgaans opzoeken zodra vertrouwenscijfers als deze verslechteren.

Visie en vooruitzichten: welk cijfer wint dit debat?

De kern van de spanning is dat twee belangrijke signalen op dit moment tegenovergesteld wijzen. Consumentenvertrouwen - en dan vooral het vooruitblikkende deel ervan - staat al anderhalf jaar op een niveau dat volgens de geschiedenis een recessie zou moeten voorspellen, terwijl de Fed onder voorzitter Warsh tegelijk richting een renteverhóging beweegt omdat de kerninflatie hardnekkig boven doel blijft. Die combinatie is ongebruikelijk: normaal gesproken duidt zwak consumentenvertrouwen op een economie die verkrapping juist niet kan verdragen. Twee lezingen zijn mogelijk. De eerste is dat de verwachtingsindex dit keer verkeerd zit, net als bij de eerdere reeks vals-positieve signalen sinds de coronapandemie, gedreven door politieke onvrede en tariefzorgen die zwaarder wegen op de perceptie dan op de portemonnee. De tweede, minder geruststellende lezing is dat de bestedingen van huishoudens met vertraging reageren op somberder verwachtingen, en dat een Fed die nu verkrapt terwijl het sentiment al op recessieniveau staat, het risico op een harde landing juist vergroot in plaats van verkleint. Welke lezing gelijk krijgt, hangt sterk af van de Amerikaanse detailhandelsverkopen en het banenrapport van de komende maanden - cijfers die zullen moeten bevestigen of de bestedingen de sombere verwachtingen blijven negeren, of alsnog gaan volgen.

Onderdeel van ons dossier Rente & macro →

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.