Trump vernieuwt aanval op Fed-gouverneur Lisa Cook: dollar zakt, goud klimt naar driemaandstop

Terwijl beleggers nog bezig waren de gevolgen van Jackson Hole te verwerken, laaide deze week een heel ander Fed-verhaal weer op: Fed-onafhankelijkheid staat opnieuw onder druk nu het Witte Huis zijn poging om gouverneur Lisa Cook te ontslaan heeft hervat. Een brief van 5 augustus gaf Cook tot 26 augustus de tijd om te reageren op beschuldigingen van hypotheekfraude - dezelfde aanklacht waarmee Trump haar vorig jaar al eerder probeerde te verwijderen, tot de Hoge Raad daar in juni een stokje voor stak. Haar advocaat noemde de claims deze week "ongegrond en onwaar". De markt reageerde zoals bij twijfel over centrale-bankonafhankelijkheid gebruikelijk is: de dollar verloor deze maand 0,8% van zijn waarde, goud klimt naar het hoogste niveau in drie maanden en de rentecurve verstijlt verder.

Wat wil Trump precies met gouverneur Cook?

De aanklacht tegen Cook draait om een beschuldiging van hypotheekfraude: ze zou twee verschillende woningen allebei als "hoofdverblijf" hebben opgegeven bij het afsluiten van hypotheken - een beschuldiging die oorspronkelijk vorig jaar door Bill Pulte, directeur van de Federal Housing Finance Agency, als strafrechtelijke aangifte werd ingediend. Trump probeerde Cook daarop te ontslaan, maar de Hoge Raad oordeelde in juni dat gouverneurs van de Federal Reserve tijdens hun veertienjarige ambtstermijn alleen "met reden" kunnen worden verwijderd, niet vanwege beleidsmeningsverschillen of op een presidentiële gril - een uitzondering op de bredere bevoegdheid die het Hof Trump wél gaf over andere onafhankelijke instanties. Deze maand herhaalde het Witte Huis de aanval: een brief van stafmedewerker Dan Scavino gaf Cook tot 26 augustus de tijd om de beschuldigingen te weerleggen. Haar advocaat Abbe Lowell antwoordde dat Cook "nooit hypotheekfraude of enig opzettelijk wangedrag heeft gepleegd" en dat "een onbedoelde fout geen fraude is" - en merkte fijntjes op dat ook Trump zelf en kabinetsleden als minister van Financiën Scott Bessent en procureur-generaal Todd Blanche eerder van vergelijkbare administratieve onnauwkeurigheden zijn beschuldigd.

Hoe reageren de dollar, goud en de obligatiemarkt op de dreiging?

Elke keer dat de onafhankelijkheid van een centrale bank ter discussie komt te staan, grijpen beleggers naar hetzelfde draaiboek: weg uit de munt van dat land, naar veilige havens. Dat gebeurt nu ook. De dollarindex is deze maand ongeveer 0,8% gezakt en goud noteert op het hoogste niveau in drie maanden, gedreven door de angst dat een minder onafhankelijke Fed op termijn een minder betrouwbare hoeder van prijsstabiliteit wordt. Op de obligatiemarkt is het patroon subtieler maar niet minder veelzeggend: de rentecurve verstijlt, met kortere looptijden die dalen op speculatie over een renteverlaging als het bestuur een duiviger samenstelling krijgt, terwijl de 10-jaarsrente juist oploopt - donderdag voor de tweede sessie op rij, naar circa 4,66-4,67% - omdat beleggers een hogere risicopremie eisen voor het inflatierisico van een politiek beïnvloedbare Fed. Het resultaat is een 10-2-jaarsspread van +0,46 procentpunt: de markt prijst tegelijk een versoepeling op de korte termijn én meer inflatieonzekerheid op de lange termijn in - twee signalen die normaal niet samen optreden.

Die spanning wordt nog aangescherpt door een tegengesteld geluid van binnen de Fed zelf. Cleveland Fed-voorzitter Beth Hammack, een van de havikendissidenten, herhaalde donderdag dat "nu het moment is om te handelen" op een renteverhoging: de inflatie ligt al meer dan vijf jaar boven de doelstelling van 2%, financiële condities tonen volgens haar geen enkel teken van verkrapping, en ze verwacht dat de inflatie dit jaar rond de 3% blijft steken en volgend jaar hooguit naar de midden-twee procent zakt. Terwijl het Witte Huis dus druk uitoefent richting een soepeler bestuur, waarschuwt een zittend bestuurslid juist voor het tegenovergestelde - precies de tegenstelling die de markt via de rentecurve al inprijst.

Voor Nederlandse beleggers met Amerikaanse posities is de dollarzwakte direct voelbaar: een lagere dollar ten opzichte van de euro drukt het rendement in euro's, ook als de onderliggende Amerikaanse aandelenkoers gelijk blijft of stijgt.

Newmont is 's werelds grootste goudmijnbouwer, met operaties op vijf continenten. Wells Fargo is een van de vier grootbanken van de VS, met een omvangrijke hypotheek- en spaarportefeuille die gevoelig is voor de vorm van de rentecurve.

Wat betekent een verstijlende rentecurve voor goud en banken?

Newmont's omzet groeide de afgelopen twaalf maanden met ruim 25% en de nettomarge steeg naar 33,4% - cijfers die al voor de huidige onrust een sterk momentum lieten zien, mede gedragen door de eerdere goudrally op zorgen over de Amerikaanse staatsschuld. Aanhoudende twijfel over Fed-onafhankelijkheid kan die vraag naar goud als veilige haven verder voeden, al is het effect doorgaans tijdelijk: zodra de rechtszaak of politieke episode een duidelijke uitkomst krijgt, verdwijnt een deel van de risicopremie in de goudprijs weer. Voor Wells Fargo werkt de logica precies andersom. Een steilere rentecurve - waarbij banken goedkoop lenen op de korte termijn en duurder uitlenen op de lange termijn - is normaal gunstig voor de rentemarge, en de winstgroei van bijna 10% over de afgelopen twaalf maanden weerspiegelt dat al deels. Maar een curve die verstijlt vanwege twijfel aan de Fed in plaats van vanwege een gezonde economische cyclus, is een minder comfortabele bron van marge: aanhoudende onzekerheid over het rentebeleid maakt het voor banken lastiger om hun eigen rentegevoeligheid te plannen.

Visie en vooruitzichten: wat staat er op het spel richting de Fed-vergadering van september?

Het werkelijke belang van deze zaak reikt verder dan Cook als individu. Als gouverneur heeft ze een stem in het rentebesluit van 16 september, en elke governor die het Witte Huis via juridische druk kan laten vervangen, verschuift de samenstelling van het comité richting het monetaire beleid dat de regering wenst - los van wat de onderliggende economische data rechtvaardigen. Dat is precies waarom beleggers dit niet als een geïsoleerde juridische kwestie behandelen, maar als een testcase voor de onafhankelijkheid van de Amerikaanse centrale bank als geheel. Blijft Cook aan, zoals de uitspraak van de Hoge Raad in juni suggereert dat ze moet, dan is het huidige marktsignaal - dollarzwakte, een hogere goudprijs, een verstijlende curve - waarschijnlijk een tijdelijke episode die normaliseert zodra de rechtszaak is beslecht. Slaagt het Witte Huis er via een nieuwe juridische route wél in Cook te vervangen, dan verandert de vraag fundamenteel: dan gaat het niet meer om één rentebesluit, maar om hoeveel risicopremie beleggers structureel gaan eisen voor Amerikaans staatspapier en de dollar als de Fed niet langer als volledig onafhankelijk wordt gezien. Die onzekerheid, bovenop een toch al verdeeld comité tussen haviken als Hammack en duiven die op de zwakkere arbeidsmarktdata van juli wijzen, maakt de vergadering van 16 september tot een van de meest gevolgde in jaren.

Onderdeel van ons dossier Rente & macro →

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.