Europese gasprijs stijgt bijna 50% in vier weken: wat een historisch lege gasopslag betekent voor de ECB

De Europese groothandelsprijs voor gas, de TTF-prijs, is in vier weken tijd bijna 50% duurder geworden: van circa €41 per MWh begin juli naar zo'n €60,60 per MWh begin augustus. Tegelijk staat de Nederlandse gasopslag op 38,6% — het laagste niveau ooit gemeten voor deze datum sinds de Europese opslagmonitor AGSI in 2011 begon met publiceren. Die combinatie van een snel oplopende prijs en een trage vulling, midden in het vulseizoen voor de winter, raakt zowel de ECB als de energierekening van huishoudens.

Waarom is de Europese gasprijs in een maand tijd bijna 50% duurder geworden?

Vooral doordat twee factoren tegelijk optreden: een gasopslag die structureel achterloopt op een normaal vulseizoen, en aanhoudende geopolitieke onzekerheid over de aanvoer. Europese energiebedrijven vullen hun ondergrondse opslagen normaal gesproken tussen april en oktober, zodat er in de winter voldoende buffer is als de vraag naar verwarming piekt. Dit jaar begon dat vulseizoen al met een historisch lage uitgangspositie, en spanningen rond de Straat van Hormuz — de doorvaarroute waar een substantieel deel van de wereldwijde LNG-aanvoer doorheen gaat — houden de markt alert op een mogelijke verstoring. Omdat kopers van gas nu al rekening houden met een krappere winter, wordt er versneld ingekocht, wat de prijs verder opdrijft nog voordat de kou daadwerkelijk toeslaat.

Voor Europese energiebedrijven werkt een hogere gasprijs twee kanten op. Shell, met een grote LNG-handelstak, profiteert doorgaans van hogere en volatielere gasprijzen doordat de marge op handel en opslag toeneemt. Aan de andere kant van de keten voelen energie-intensieve industrieën de pijn het eerst: chemieconcerns als BASF en staalproducenten die aardgas als grondstof of energiebron gebruiken, zien hun kostprijs direct oplopen zodra de TTF-prijs stijgt — dezelfde dynamiek die de Europese industrie in 2022 hard raakte.

Wat betekent dit voor de ECB en voor de gasrekening van Nederlandse huishoudens?

Voor de ECB voegt de hogere gasprijs een lastige factor toe aan de rentebeslissing van 10 september. De centrale bank hield de rente op 23 juli ongeveer op 2,25%, mede omdat de inflatie in juni was gedaald naar 2,8%. Maar oplopende energieprijzen werken direct door in de consumentenprijzen — via de gas- en stroomrekening, maar ook indirect via hogere productiekosten die bedrijven doorberekenen — en de markt houdt daarom serieus rekening met een renteverhoging naar 2,50% in september. Voor Nederlandse huishoudens is de trage vulling van de gasopslag een directer signaal: hoe lager de opslag bij de start van de winter, hoe groter de kans dat leveranciers bij een koude periode in de groothandelsmarkt moeten bijkopen tegen de dan geldende — vaak hogere — prijs, wat zich vertaalt in variabele energiecontracten. Vaste-prijscontracten die nu worden afgesloten, prijzen die onzekerheid vaak al in.

Visie en vooruitzichten: de kern van het verhaal is dat Europa het vulseizoen dit jaar met een historische achterstand begon, en die achterstand met prijs moet inhalen in plaats van met tijd. Blijft de Straat van Hormuz open en verloopt de rest van de zomer rustig, dan kan de markt de komende maanden nog een deel van de schade repareren — analisten van ABN AMRO verwachten dat de gasprijs richting 2027 juist kan dalen als die route open blijft. Maar zolang de opslag onder het wettelijke pad blijft lopen, is de markt kwetsbaar voor elke nieuwe verstoring: een vroege kou-inval, een geopolitiek incident bij Hormuz, of tegenvallende LNG-aanvoer kan de prijs snel verder opdrijven. Voor de ECB betekent dat een energiecomponent in de inflatie die moeilijker te voorspellen is dan de kerninflatie, en voor energie-intensieve Europese bedrijven blijft de vraag hoeveel van de hogere gaskosten ze kunnen doorberekenen zonder concurrentiepositie te verliezen aan producenten buiten Europa.

De TTF-gasprijs is geen instrument dat particuliere beleggers rechtstreeks via een Nederlandse broker verhandelen; wie exposure wil, doet dat doorgaans indirect via aandelen in energiebedrijven als Shell.

Onderdeel van onze Europese markt →

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.