Europese gasprijs klimt naar hoogste niveau sinds begin 2023: winter dreigt duur te worden

De Europese gasprijs is deze maand naar het hoogste niveau sinds begin 2023 geklommen. Het Nederlandse TTF-contract, de Europese referentieprijs voor gas, noteerde eind augustus boven €68 per megawattuur — een niveau dat sinds januari 2023 niet meer is gezien. Tegelijkertijd blijven de Europese gasopslagen achter: die zijn met circa 57% gevuld tegen een vijfjaarsgemiddelde van 67% voor deze tijd van het jaar. De directe aanleiding is het opnieuw opgelaaide conflict tussen de VS en Iran, dat de lng-aanvoer uit de Perzische Golf verstoort net op het moment dat Europa zijn wintervoorraad had moeten aanvullen.

Waarom stijgt de Europese gasprijs weer zo hard?

De directe oorzaak ligt bij het Midden-Oosten. Nadat de spanningen tussen de VS en Iran vorige week weer opliepen, kwamen niet alleen de olie- maar ook de gasmarkten opnieuw onder druk te staan: een deel van de wereldwijde lng-export loopt via de Perzische Golf, en elke dag dat die stromen niet normaliseren vergroot het risico op prijspieken tijdens het stookseizoen van 2026-2027. Daar komt bij dat de Europese opslagen dit jaar structureel achterlopen — de 57% vulling van nu is weliswaar een verbetering ten opzichte van de 52% van enkele weken terug, maar ligt nog altijd ruim onder wat gebruikelijk is voor begin september. Hoe langer de aanvoerstoring duurt, hoe groter de kans dat leveranciers de laatste weken voor de winter tegen een hogere prijs moeten bijkopen.

Wat betekent de hogere gasprijs voor een bedrijf als BASF?

Voor de Europese chemiesector is een aanhoudend hoge gasprijs geen tijdelijk ongemak maar een structureel concurrentienadeel. BASF, een van de grootste industriële gasverbruikers van Europa, wijst er zelf op dat de gasprijzen in de VS ongeveer vier keer lager liggen dan in Europa — een verschil dat rechtstreeks doorwerkt in de kostprijs van chemische basisproducten. Het concern voert daarom een besparingsprogramma van circa €1 miljard uit dat eind 2026 voltooid moet zijn, waarvan de helft alleen al op de hoofdvestiging in het Duitse Ludwigshafen. Voor nutsbedrijven met een groter aandeel hernieuwbare opwek, zoals Iberdrola, is de blootstelling aan de gasprijs juist kleiner: hun kostenbasis hangt minder af van importgas en meer van wind- en zonnecapaciteit die al is afgeschreven.

Analisten wijzen er bij BASF op dat het besparingsprogramma de vaste kosten weliswaar met meer dan €200 miljoen per jaar moet verlagen, maar dat dit de structurele kostprijskloof met Amerikaanse en Aziatische producenten niet dicht — het compenseert hooguit een deel van de huidige energieprijsschok. Zolang de gasprijs boven het niveau van vorig jaar blijft, houden analisten bij Europese chemiebedrijven daarom nog altijd rekening met verdere druk op de marges van de basischemie, ook al profiteren specialty-onderdelen van BASF van hogere volumes.

BASF is 's werelds grootste chemieconcern naar omzet, met de hoofdvestiging in het Duitse Ludwigshafen; Iberdrola is een Spaans energiebedrijf met een groot aandeel hernieuwbare opwek.

Visie en vooruitzichten: de kern van het probleem is niet de huidige prijspiek zelf, maar wat die betekent voor de rest van het stookseizoen. Blijven de lng-stromen uit de Perzische Golf verstoord terwijl de temperatuur daalt, dan moet Europa een structureel lagere voorraad wegstoken tegen een structureel hogere prijs — een combinatie die in voorgaande jaren telkens tot pieken in de gasprijs leidde. Voor de industrie is de vraag niet langer óf de energiekosten een concurrentienadeel vormen ten opzichte van de VS en China, maar hoe lang bedrijven als BASF via besparingsprogramma's overeind kunnen blijven zonder productiecapaciteit in Europa verder af te bouwen. Een snelle de-escalatie tussen de VS en Iran zou de druk meteen verlichten; blijft die uit, dan wordt de novembervergadering van de ECB — waar energieprijzen een expliciete rol spelen in de inflatieraming — voor beleggers een belangrijker ijkpunt dan de rentebeslissing van 10 september op zich.

Voor Nederlandse huishoudens werkt een hogere TTF-prijs met vertraging door in de variabele energietarieven; wie in Europese energie- of chemieaandelen wil beleggen, doet dat gewoon via de standaard aandelenmodule van Nederlandse brokers.

Onderdeel van ons dossier Macro & rente →

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.