Houthi-drones raken Saudi-Arabiës grootste raffinaderij, olieprijs klimt naar bijna $100 — wat betekent dit voor Valero en Phillips 66?

Iran-gesteunde Houthi's vuurden dinsdag tientallen raketten en drones af op energie- en militaire doelen in het zuiden van Saudi-Arabië, waaronder de Jazan-raffinaderij - met een capaciteit van 400.000 vaten per dag een van de grootste raffinagecomplexen van het land. Het is niet de eerste keer: dezelfde installatie werd in juli al geraakt en moest toen wekenlang dicht. De aanvallen veroorzaakten branden op meerdere locaties en meer dan 70 gewonden, en duwden Brent-olie tot $99,46 per vat - het hoogste niveau in maanden. Voor beleggers is het onderscheid met eerdere onrust in de regio belangrijk: dit is geen dreiging met een blokkade van een vaarroute, maar een directe uitschakeling van raffinagecapaciteit.

Waarom is een aanval op een raffinaderij anders dan een aanval op een olieveld?

Een geraakt olieveld verlaagt de wereldwijde ruwe-olieproductie, maar die kan relatief snel elders worden bijgeplust omdat reservecapaciteit bestaat bij onder meer OPEC+. Raffinagecapaciteit werkt anders: een raffinaderij zet ruwe olie om in bruikbare producten als benzine, diesel en kerosine, en die omzetcapaciteit is wereldwijd veel krapper dan de capaciteit om ruwe olie te winnen. Valt een raffinaderij van 400.000 vaten per dag maandenlang uit - zoals na de eerdere aanval in juli al gebeurde - dan is dat product nergens snel te vervangen, ook al is er wereldwijd genoeg ruwe olie beschikbaar. Dat verklaart waarom de markt zo scherp reageert op een doelwit dat relatief klein is ten opzichte van de totale mondiale olieproductie.

Wat betekent dit voor Amerikaanse raffinaderijen als Valero en Phillips 66?

Een structureel tekort aan raffinagecapaciteit in het Midden-Oosten duwt kopers van diesel en benzine naar raffinaderijen elders, wat de verwerkingsmarge - het verschil tussen de prijs van ruwe olie en die van de eindproducten - voor overgebleven raffinaders kan opdrijven. Dat effect was al zichtbaar vóórdat de huidige aanvallen begonnen: Valero boekte over het laatst afgesloten kwartaal een omzet van $44,5 miljard (+48,8% j-o-j) met een nettowinst van $3,72 miljard, een sprong van 421% ten opzichte van een jaar eerder. Phillips 66 liet een vergelijkbaar patroon zien: $51,0 miljard omzet (+53,1% j-o-j) en $3,85 miljard nettowinst (+338,7% j-o-j). Een langer aanhoudende uitval van Saudische raffinagecapaciteit zou dat momentum in het lopende kwartaal verder kunnen versterken, al stijgen ook hun eigen inkoopkosten voor ruwe olie mee.

Valero is een van de grootste onafhankelijke raffinaderijen van de VS, met complexen langs de Golfkust die ruwe olie verwerken tot benzine, diesel en andere brandstoffen. Phillips 66 is een vergelijkbare Amerikaanse raffinaderij- en midstreamonderneming, met een aanvullende chemietak.

Wat betekent de hogere olieprijs voor de CPI van 11 september en het Fed-besluit?

De timing is ongelukkig voor de Federal Reserve: de Amerikaanse inflatiecijfers van augustus verschijnen donderdag 11 september, vijf dagen voor het rentebesluit van 16 september waarover de CME FedWatch-tool momenteel een kans van rond de 60-68% op een renteverhoging inprijst. Fed-gouverneur Waller zei vorige week dat zijn stem "zwaar leunt" op die CPI-uitkomst, en voorzitter Warsh liet op Jackson Hole al doorschemeren weinig ruimte te zien zolang de onderliggende inflatie niet duidelijk richting 2% beweegt. Een hogere energieprijs werkt met vertraging door in de kerninflatie, maar duwt de koppende CPI meteen omhoog - precies het cijfer waar de Fed nu het minste ruimte voor heeft om te relativeren.

Visie en vooruitzichten

Het herhaalde karakter van de aanvallen op Jazan is het signaal waar de markt het meest op reageert. Eén aanval is een incident; een tweede aanval op dezelfde installatie binnen twee maanden is een patroon, en patronen worden ingeprijsd als aanhoudend risico in plaats van eenmalige schok. Voor de olieprijs betekent dat een structureel hogere risicopremie zolang Saudi-Arabië zijn raffinagecapaciteit niet aantoonbaar kan beschermen - iets wat maanden tot jaren aan investeringen in luchtafweer en herstel vergt, niet weken. Voor Amerikaanse raffinaders als Valero en Phillips 66 is dat een zeldzaam geval waarin geopolitieke onrust zich vrijwel direct in hogere marges vertaalt, ook al betalen zij zelf meer voor de ruwe olie die ze verwerken. Voor de bredere markt, en specifiek voor de Fed, komt de energieschok op het slechtst denkbare moment: net wanneer de centrale bank een zwak signaal in de kerninflatie zou willen kunnen vieren, duwt de koppende CPI de andere kant op. Zolang de Houthi's raffinagedoelen als herhaalbaar instrument blijven inzetten, is dit eerder een terugkerende factor dan een uitzondering.

Onderdeel van ons dossier Rente & macro →

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.