Kerninflatie zakt naar laagste niveau sinds 2021, maar een olieschok houdt de Fed-hikekans voor 16 september hoog

De Amerikaanse CPI over augustus, vrijdag gepubliceerd, laat op het eerste gezicht een tegenstrijdig beeld zien: de kerninflatie daalde naar 2,4% j-o-j — het laagste niveau sinds maart 2021 — terwijl de headline-inflatie op 3,4% bleef steken doordat benzineprijzen 3,9% stegen. Diezelfde energieschok, aangewakkerd door oplopende spanningen rond de Straat van Hormuz, hield de kans op een Fed-renteverhoging op 16 september volgens CME FedWatch op ruim 69%. Toch stegen Amerikaanse aandelen vrijdag juist, nadat de olieprijs zelf terugviel op berichten over Iraans-Golfstaten-diplomatie.

Wat maakte deze CPI zo lastig te duiden?

De kern van het cijfer is eigenlijk goed nieuws: de kerninflatie, die de wisselvallige energie- en voedselprijzen buiten beschouwing laat, zette zijn vertragende trend voort en kwam uit op 2,4% j-o-j — de laagste stand in ruim vijf jaar en precies in lijn met de verwachting van economen. Het probleem zit in de headline-inflatie, die op 3,4% bleef hangen omdat de energie-index in één maand 2,1% steeg, met een sprong van 3,9% in benzineprijzen die alleen al goed was voor meer dan een derde van de totale prijsstijging. Die stijging is direct te herleiden tot de oplopende spanningen rond de Straat van Hormuz eerder deze week, niet tot onderliggende vraagdruk in de economie — een cijfer dat er op papier heet uitziet, maar in de kern een geopolitieke schok is die zich in de energieprijzen vertaalt.

Waarom stegen aandelen dan toch, ondanks die hete headline-inflatie?

Het antwoord ligt buiten het CPI-rapport zelf. Terwijl beleggers vrijdagochtend nog de energiegedreven headline-cijfers verwerkten, meldden Iraanse staatsmedia dat Teheran in Oman met Golfstaten om de tafel gaat over een tijdelijke regeling voor de doorvaart bij de Straat van Hormuz. Dat nieuws duwde de olieprijs meteen omlaag: Brent zakte 2,8% naar $104,61 en WTI 2,4% naar $100,05, nog altijd fors hoger dan een week eerder maar een duidelijk signaal dat de escalatie een tandje terugschakelt. Voor de markt telde die de-escalatie zwaarder dan het CPI-cijfer van diezelfde ochtend: de S&P 500 steeg ruim 1%, de Nasdaq bijna 1,3% en de Dow bijna 1%, en alle drie braken daarmee een verliesreeks van vier opeenvolgende dagen. Beleggers keken kortom niet naar wat de inflatie vrijdag al was, maar naar wat de olieprijs — en daarmee de inflatie van volgende maand — aan het doen was.

Wie profiteert als de Fed op 16 september alsnog verhoogt?

Een renteverhoging is niet voor elke sector een tegenvaller. Banken als JPMorgan verdienen een groot deel van hun rentemarge aan het verschil tussen wat ze betalen op deposito's en wat ze vragen voor leningen, en dat verschil wordt doorgaans breder naarmate de beleidsrente langer hoog blijft. JPMorgan rapporteerde over het meest recente kwartaal een nettowinst van $21,16 miljard en een winst per aandeel van $7,70, een stijging van 41,2% j-o-j. Sectorgenoot Goldman Sachs, dat meer leunt op handels- en advieswerk dan op traditionele kredietverlening, boekte een nettowinst van $6,63 miljard met een nog sterkere winstgroei van 78,0% j-o-j — een teken dat ook de kapitaalmarkten profiteren van een klimaat waarin "hoger voor langer" weer het basisscenario wordt in plaats van de uitzondering.

JPMorgan is de grootste Amerikaanse bank naar activa en verdient aan zowel particuliere kredietverlening als investment banking en vermogensbeheer.

Visie en vooruitzichten

De Fed komt op 16 september voor een ongemakkelijke keuze te staan: de onderliggende inflatietrend verbetert al maanden, maar het cijfer waar de buitenwereld naar kijkt wordt vertekend door een energieschok die de centrale bank met een renteverhoging niet kan wegnemen — olieprijzen reageren op geopolitiek, niet op de beleidsrente van de Fed. Verhoogt de Fed toch, omdat de headline-inflatie op papier heet oogt, dan verkrapt ze de economie op basis van een cijfer dat grotendeels door de Straat van Hormuz wordt bepaald, terwijl banken als JPMorgan en Goldman Sachs de directe winnaars zijn van precies dat besluit. Blijft de diplomatieke de-escalatie van vrijdag aanhouden en zakt de olieprijs verder terug, dan valt de belangrijkste reden voor een verhoging vanzelf weg nog vóór het besluit valt — en staat de Fed voor het risico dat ze reageert op een schok die alweer aan het wegtrekken is.

Onderdeel van ons dossier Rente & macro →

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.