Olieprijs springt 5% omhoog nadat de Hormuz-deal tussen de VS en Iran vastloopt, extra druk op de ECB

Nog maar een week nadat de olieprijs terugviel naar circa $84 per vat op een tijdelijke Amerikaanse pauze in de aanvallen op Iran, sloeg de markt maandag 10 augustus weer de andere kant op. Brent steeg zo'n 5% naar $87,72 per vat, WTI naar $82,13 — het hoogste niveau in bijna twee weken — nadat Iran nieuwe voorwaarden stelde voordat de Straat van Hormuz weer volledig open kan. Voor een ECB die op 23 juli net koos voor een pauze op 2,25%, is een hernieuwde olieschok precies het soort complicatie waar de centrale bank niet op zat te wachten richting de vergadering van 10 september.

Waarom stijgt de olieprijs weer, na de daling van begin augustus?

Omdat de voorwaarden die Iran stelt verder gaan dan waar Washington tot nu toe in leek mee te gaan. Een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken zei dat de Amerikaanse marineblokkade eerst moet worden opgeheven voordat de noodzakelijke voorwaarden voor heropening van de Straat van Hormuz bestaan; de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken voegde daaraan de terugtrekking van Amerikaanse troepen uit de regio, versoepeling van de sancties tegen Teheran en oorlogsherstelbetalingen toe als aanvullende eisen. Oman en Iran stonden naar verluidt dicht bij een akkoord over gedeeld toezicht op de smalle doorvaarroute — met boetes tot 20% van de ladingwaarde voor schepen die de regels overtreden, en een verbod op Amerikaanse, Israëlische en andere "vijandige" vaartuigen — maar een Iraanse parlementaire commissie moet die overeenkomst nog beoordelen. De scheepvaart door de straat, normaal goed voor ongeveer een vijfde van de wereldwijde olieaanvoer, ligt al sinds het uitbreken van het conflict eind februari vrijwel stil; de markt bevindt zich inmiddels in de zesde maand van die oorlog, met een onzekerheid die met elke wending opnieuw oplaait.

Voor Europese energiebedrijven werkt een hogere olieprijs vaak in het voordeel: Shell en TotalEnergies, beide met een omvangrijke handels- en productietak, zien hun marge doorgaans meestijgen met een hogere en volatielere olieprijs. Aan de andere kant van de keten voelen olie-gevoelige sectoren de pijn eerder: chemieconcerns die aardolie-afgeleide grondstoffen gebruiken zagen hun aandelen die dag onder druk komen, ook wanneer de eigen kwartaalcijfers juist positief waren — een dynamiek die diezelfde maandag zichtbaar werd bij Akzo Nobel.

Wat betekent dit voor de ECB en voor Europese aandelen?

Voor de ECB voegt de hernieuwde olieschok een lastige factor toe aan de rentebeslissing van 10 september. De centrale bank hield de rente op 23 juli op 2,25%, mede dankzij een eurozone-inflatie die in juni was gedaald naar 2,8%. Latere cijfers lieten die inflatie alweer oplopen richting 2,9%, en een hogere olieprijs werkt via de brandstof- en energierekening direct door in de consumentenprijzen, naast de indirecte doorwerking via hogere productie- en transportkosten die bedrijven uiteindelijk doorberekenen. Voor beleggers in olie-gevoelige sectoren — chemie, luchtvaart, transport — betekent dat een kostenpost die weinig te maken heeft met de eigen operationele prestaties, maar wel direct de winstmarge raakt zodra de olieprijs zo scherp beweegt als nu. Voor energiebedrijven als Shell en TotalEnergies is het omgekeerde waar: een aanhoudend hogere olieprijs ondersteunt juist de kasstroom uit productie en handel.

Visie en vooruitzichten: de kern van het verhaal is dat de olieprijs dit jaar al meerdere keren van richting is veranderd op nieuws rond de Straat van Hormuz, en dat patroon lijkt zich te herhalen zolang er geen definitief akkoord ligt. Komt de Oman-bemiddelde deal alsnog door de Iraanse parlementscommissie, dan kan de prijs relatief snel weer terugzakken richting de niveaus van begin augustus — net zoals dat eerder deze maand al gebeurde. Blijft Iran vasthouden aan de aanvullende eisen rond troepenterugtrekking en sanctieverlichting, dan is een nieuwe stap naar boven, richting de eerdere pieken boven $90, niet uit te sluiten. Voor de ECB betekent die onvoorspelbaarheid dat de energiecomponent van de inflatie moeilijker in te schatten blijft dan de kerninflatie, en voor olie-gevoelige Europese bedrijven blijft de vraag hoeveel van de hogere kosten ze kunnen doorberekenen zonder concurrentiepositie te verliezen — een afweging die met elke nieuwe wending in het Hormuz-dossier opnieuw op scherp wordt gezet.

Brent- en WTI-olie zijn geen instrumenten die particuliere beleggers rechtstreeks via een Nederlandse broker verhandelen; wie exposure wil, doet dat doorgaans indirect via aandelen in energiebedrijven als Shell en TotalEnergies.

Onderdeel van onze Europese markt →

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.