ASML zakt ruim 4%, Infineon 6% — AI-rem van OpenAI en Anthropic raakt chipsector, Shell profiteert van hogere olieprijs

ASML zakte maandag 14 september ruim 4% in Amsterdam en Infineon verloor in Frankfurt zelfs 6% — de twee grootste dalers van de STOXX Europe 600 die dag. Aanleiding was geen bedrijfsspecifiek nieuws, maar een oproep van topmensen van OpenAI en Anthropic afgelopen weekend om het tempo van geavanceerde AI-modelontwikkeling te vertragen vanwege groeiende veiligheidszorgen — een uitspraak die beleggers meteen vertaalden naar twijfel over toekomstige chipcapex. Aan de winnende kant van het bord stonden Shell en TotalEnergies, die ruim 1% wonnen op een oplopende olieprijs.

Waarom raakt een oproep om AI te vertragen juist Europese chipaandelen?

ASML en Infineon verkopen geen AI-chips zelf, maar de machines en onderdelen waarmee ze gemaakt worden — hun omzet hangt dus direct af van hoeveel de grote chipmakers blijven investeren in nieuwe productiecapaciteit. Toen de leiders van OpenAI en Anthropic afgelopen weekend publiekelijk opriepen tot een langzamer ontwikkeltempo van de meest geavanceerde modellen, concludeerden beleggers dat een trager tempo ook een trager tempo van datacenter- en chipinvesteringen kan betekenen. In de VS zakten branchegenoten Applied Materials en Lam Research maandag eveneens 6%, en de Amerikaanse halfgeleiderindex SOXX verloor 5% — een signaal dat dit een sectorbrede herprijzing van AI-capexverwachtingen was, niet een probleem bij ASML of Infineon zelf.

Andere Europese namen in de toeleveringsketen van chipmachines, zoals ASM International en BE Semiconductor Industries (Besi), kregen dezelfde ochtend te maken met vergelijkbare verkoopdruk — een aanwijzing dat de markt het hele Nederlands-Duitse cluster van chipapparatuurmakers over één kam scheert zodra het sentiment rond AI-investeringen omslaat. Voor ASML is dat gevoeliger dan voor de meeste andere sectoren: het bedrijf haalt een groot deel van zijn orderportefeuille uit precies de klanten die het felst reageren op elk signaal over een vertragende AI-race.

Wat is de link tussen olieprijs, Hormuz en de winst van Shell?

Terwijl de chipsector daalde, klom de olieprijs verder nadat Saudi-Arabië een belangrijke pijpleiding stillegde na droneaanvallen en een gepland overleg tussen Iran en Golfstaten werd uitgesteld — twee ontwikkelingen die de vrees voor een langduriger beperkt aanbod uit de regio voeden. Shell en TotalEnergies profiteerden daarvan het meest zichtbaar, met winsten van ruim 1%. Vergelijkbare Europese oliemaatschappijen als Eni en het Britse BP bewogen dezelfde ochtend in dezelfde richting, wat bevestigt dat dit een prijseffect voor de hele sector is en geen bedrijfsspecifiek verhaal bij Shell.

ASML bouwt lithografiemachines waarmee chipfabrikanten de allernieuwste, kleinste chips produceren. Infineon is een Duitse chipmaker gericht op auto- en industriële toepassingen. Shell is een van de grootste olie- en gasbedrijven ter wereld, met hoofdkantoor in Londen en een Nederlandse beursnotering.

Voor Nederlandse beleggers zijn ASML en Shell vaste AEX-waarden en via elke broker gewoon verhandelbaar; Infineon en TotalEnergies noteren respectievelijk in Frankfurt en Parijs, eveneens breed toegankelijk.

Visie en vooruitzichten: voor ASML en Infineon hangt het vervolg af van hoe letterlijk de markt de oproep van OpenAI en Anthropic blijft nemen — een pleidooi voor voorzichtiger modelontwikkeling is niet hetzelfde als een daadwerkelijke bevriezing van datacenterbouw, en de grote hyperscalers hebben tot dusver geen concrete capexplannen aangepast. Blijft die bevestiging uit, dan is deze daling eerder een sentimentsschok dan het begin van een structurele omslag in de orderportefeuilles van chipmachinemakers. Voor de energiesector geldt het omgekeerde risico: zolang de situatie rond Hormuz en de Saudische pijpleiding niet oplost, blijft de olieprijs een wankele steun onder Shell en TotalEnergies, en een snelle de-escalatie zou een deel van maandags winst net zo snel weer kunnen wegvagen. Beide bewegingen delen daarmee dezelfde kwetsbaarheid: ze zijn gebouwd op een gebeurtenis van het weekend, niet op een structurele verschuiving in bedrijfsfundamenten.

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.