Europese beurzen dalen: Amerikaans-Iraans bestand loopt af, sancties dreigen

De Europese aandelenmarkt sloot maandag 17 augustus overwegend lager, na een rustig begin van de week. De aanleiding is niet zozeer een cijfer als wel een deadline: het zestig dagen oude bestand tussen de Verenigde Staten en Iran liep die dag af, terwijl Washington deze week nieuwe economische sancties tegen Teheran wil aankondigen. De onderhandelingen over heropening van de Straat van Hormuz zitten muurvast, en volgens Jefferies vervliegt de hoop op een doorbraak "snel". Dat duwde de olieprijs verder omhoog en zette risicomijding terug op de kaart, ook al bleven de verliezen op de meeste indices beperkt.

Waarom raakt het aflopen van een bestand de Europese beurs?

Omdat een aflopend bestand zonder opvolger het ergste scenario weer op tafel legt: een langdurig gesloten Straat van Hormuz, waar zo'n vijfde van de wereldwijde olietransporten doorheen vaart. Voor de Amerikaanse markt is dat een vervelend maar behapbaar risico; voor de eurozone, die vrijwel al haar olie en veel van haar gas importeert, is het een directe aanslag op de energierekening en dus op de inflatie. Toen bekend werd dat de gesprekken tussen Washington en Teheran vastliepen en dat de VS deze week sancties wil aankondigen — bovenop de sancties die het ministerie van Financiën op 7 augustus al oplegde aan digitale-activaplatforms die volgens de VS door het regime worden gebruikt om geld wit te wassen — kozen beleggers voor de vertrouwde vlucht naar veiligheid: iets minder aandelen, iets meer voorzichtigheid richting het einde van de vakantieperiode.

De Straat van Hormuz is een nauwe zeestraat tussen Iran en Oman waar de meeste olie uit de Perzische Golf doorheen wordt vervoerd. Een langdurige blokkade raakt vrijwel elke energie-importerende economie, met de eurozone als een van de gevoeligste.

Wat betekent een langer gesloten Hormuz voor de ECB en de eurozone-inflatie?

Het maakt de renteafweging van de ECB lastiger op precies het moment dat de centrale bank al twijfelt. De ECB hield de rente op 23 juli ongewijzigd op 2,25%, maar de eurozone-inflatie liep in juli al op richting 2,9% door eerdere energieschokken. Een olieprijs die door blijft stijgen zolang Hormuz dicht blijft, werkt met vertraging door in de energiecomponent van de volgende inflatiecijfers en voedt de kans op een renteverhoging naar 2,50% op 10 september. Sectoren die zwaar leunen op energiekosten — industrie, transport, chemie — voelen dat het eerst, terwijl banken en verzekeraars doorgaans profiteren van een hogere rente via bredere rentemarges. Opvallend genoeg trokken juist de Nederlandse chipfondsen maandag wél hoger, gedragen door dalende renteverwachtingen op de kortere termijn — een teken dat de markt de escalatie voorlopig nog als tijdelijk geopolitiek risico behandelt, niet als trendbreuk.

Visie en vooruitzichten: de kernvraag voor de komende weken is hoelang Washington en Teheran zonder bestand tegenover elkaar blijven staan. Blijft het bij verbale escalatie en aangekondigde sancties, dan absorbeert de markt dat waarschijnlijk net als de eerdere Hormuz-schokken van deze zomer. Volgt er daadwerkelijk een verdere blokkade van scheepvaart of een gewapend incident, dan kan de olieprijs sneller doorschieten dan de eurozone-economie kan verwerken, met een directe doorwerking naar de ECB-vergadering van 10 september. Voor beleggers in energie-intensieve Europese sectoren — luchtvaart, chemie, industrie — blijft de olieprijs daarmee voorlopig de belangrijkste stuurfactor, los van de eigen bedrijfsresultaten. Tegelijk laat de veerkracht van de Europese indices deze zomer zien dat de markt geopolitieke risicopremies steeds sneller weer inprijst zodra de directe dreiging afneemt.

Nederlandse beleggers kunnen de DAX, de CAC 40 en de Stoxx 600 doorgaans via een brede indextracker bij hun broker volgen, zonder dat daar een aparte notering voor nodig is.

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.