ISM-prijzenindex op 77,9 én slechts 29.000 banen: het dilemma voor de Fed

Een zwakke arbeidsmarkt en een stijgende prijzenindex in de industrie trekken de Fed in verschillende richtingen. Woensdag verschijnen de notulen van de septembervergadering, waarin de Fed een extra renteverhoging aankondigde die de markt nu steeds minder zeker acht.

Waarom wijzen ISM en banenrapport een andere kant op?

Twee cijfers uit dezelfde week vertellen een tegengesteld verhaal. Het banenrapport over september liet slechts 29.000 nieuwe banen zien tegen 84.000 verwacht, met een werkloosheid die opliep naar 4,2% en neerwaartse herzieningen van 60.000 banen over juli en augustus. De ISM-index voor de industrie gaf donderdag juist een expansie aan van 54,5 (consensus 55,0), de negende maand op rij, met een prijzenindex die in één maand sprong van 71,1 naar 77,9. De bedrijven die inkopen betalen dus fors meer, terwijl de arbeidsmarkt afkoelt.

Wat zit er achter de prijsstijging in de industrie?

Volgens het ISM-rapport zijn staal, aluminium, importheffingen en aardolieproducten de drijvers; de oorlog met Iran verstoort bovendien toeleveringsketens en stuwt de energieprijzen, met dieselprijzen op recordhoogte. De nieuwe orders (55,3) en werkgelegenheid (52,7) in de industrie stegen beide, gesteund door AI-investeringen, reshoring en defensie-inkoop. Dat maakt de prijsdruk hardnekkiger dan een pure kostenschok: er is vraag om de hogere prijzen door te berekenen.

Wat betekent dit voor de Fed-notulen van woensdag?

De Fed verhoogde op 16 september unaniem (12-0) de beleidsrente met 25 basispunten naar 3,75%-4,00%, de eerste verhoging sinds juli 2023. De mediaan van de Fed-leden wees naar 4,1% eind dit jaar, wat nog een verhoging impliceert, en 16 van de 18 leden verwachtten minstens één extra stap. Na het banenrapport daalde de kans op een verhoging op 27-28 oktober naar ongeveer 17%, terwijl een decemberverhoging nog wel is ingeprijsd. De notulen, woensdag 14.00 uur Amerikaanse tijd, laten zien hoe groot het kamp is dat zich door de zwakkere arbeidsmarkt laat afremmen. Maandag volgt eerst de ISM-index voor de dienstensector (consensus 55,0).

De markt reageerde op vrijdag opgelucht: de 10-jaarsrente zakte met bijna 6 basispunten naar 5,18% en de 2-jaarsrente naar 4,73%; maandag stond de 10-jaarsrente op circa 5,26%. Dat laat zien hoe broos de verlichting is: één prijsdatapunt volstaat om de rente weer op te laten lopen.

Welke aandelen voelen dit het sterkst?

Industriële bedrijven staan het meest in de vuurlinie van deze combinatie. Nucor boekte in het kwartaal tot 4 juli een omzet van $10,4 miljard (+23,0%) en een nettowinst van $1,16 miljard (+91,7%), een nettomarge van 11,1%: hogere prijzen helpen de omzet, terwijl hogere energie- en grondstofkosten (zoals de ISM-prijzenindex aangeeft) op de marge kunnen drukken. Caterpillar rapporteerde over het tweede kwartaal een omzet van $20,5 miljard (+24,0%) en een nettowinst van $3,59 miljard (+64,9%), een nettomarge van 17,5%. Beide hebben dus pricing power gehad, maar die is gevoelig voor een rente van ruim 5% en voor een vertragende consument.

Visie en vooruitzichten

Het scenario waar de Fed bang voor is, is dat tijdelijke energiekosten uitgroeien tot structurele loon- en prijsverwachtingen. Zolang de industrie meer betaalt en meer produceert, is er weinig reden voor een pauze; zodra de arbeidsmarkt verder verslapt, verschuift het risico naar groei. De markt zit nu tussen die twee beelden. Beslissend zijn de komende data: de CPI-cijfers, de volgende banenrapporten en de ontwikkeling van de olieprijs rond de Iran-oorlog. Voor bedrijven betekent dit een langere periode van dure financiering gecombineerd met onzekere vraag, en voor beleggers dat rente-nieuws zwaarder zal wegen dan individuele kwartaalcijfers. Zie ook onze analyse van het banenrapport.

Onderdeel van ons dossier Rente & macro →

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie. De genoemde koersen en cijfers kunnen inmiddels zijn gewijzigd. Dit is geen beleggingsadvies.